จุดมุ่งหมาย เพื่อศึกษาถึงบทบาทรถไฟ ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่าง โดยวิเคราะห์ว่าเมื่อรถไฟเข้าสู่บริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่าง ระหว่างปี พ.ศ.2469-2484แล้วได้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจอย่างไร และการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นนั้นมีผลกระทบต่อสังคมบริเวณน้ำมูลตอนล่างอย่างไรบ้าง ผลการวิจัย รถไฟเป็นปัจจัยสำคัญประการหนึ่งที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจในบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่าง แต่เดิมนั้นต้องใช้เส้นทางคมนาคมจากบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่างผ่านศรีโสภณอรัญประเทศ วัฒนานคร ถึงกบินทร์บุรี แล้วเข้าสู่บริเวณมณฑลชั้นใน เมื่อรัฐบาลสยามเปิดการเดินรถไฟที่นครราชสีมา พ.ศ.2443 ปรากฎว่าราษฎรบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่างได้ทำการผลิตสินค้าเพื่อขายอยู่บ้าง โดยมีการบรรทุกสินค้าของป่าและสุกรทางเรือในแม่น้ำมูลอย่างไรก็ตามการใช้เส้นทางคมนาคมระหว่างบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่างกับบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนบนนี้ยังมีอุปสรรคเพราะแม่น้ำมูลบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนบน โดยเฉพาะเขตอำเภอพิมาย แคบและคดเคี้ยวมากมายแม่น้ำมูลถ้าหมดหน้าฝนน้ำแห้งขอด เรือเดินไม่ได้ อุปสรรคดังกล่าวส่งผลให้การบรรทุกสินค้าระหว่างบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่างกับบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนบนมีเพียงจำกัด ราษฎรจึงต้องทำการผลิตเพื่อกินเพื่อใช้มากกว่าการผลิตเพื่อขาย และลักษณะการผลิตก็ใช้วิธีการผลิตที่พึ่งฟ้าฝนจากธรรมชาติเป็นปัจจัยสำคัญ ต่อมารถไฟเข้าสู่บริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่าง โดยเปิดการเดินรถไฟที่สถานีรถไฟสุรินทร์ วันที่ 1 พฤษภาคม พ.ศ.2469 ทำให้การบรรทุกสินค้าจากลุ่มน้ำมูลตอนล่างไปยังกรุงเทพฯ ได้รวดเร็ว และสามารถบรรทุกสินค้าได้ทุกฤดูกาล นอกจากนี้ยังเปิดโอกาสให้พ่อค้าชาวจีนที่มากับรถไฟเข้ามามีบทบาททางด้านการค้า ส่งผลให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางเศรษฐกิจจากระบบเศรษฐกิจเพื่อลี้ยงตัวเองเป็นระบบเศรษฐกิจเพื่อการค้า หลังจากเส้นทางรถไฟขยายออกไปถึงอุบลราชธานีแล้ว ทำให้เมืองอุบลราชธานีกลายเป็นศูนย์กลางทางเศราฐกิจมากกว่าเมืองอื่นๆ ของบริเวณลุ่มน้ำมูลตอนล่าง