วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2526

เตยาร์ดได้พยายามประสานความคิดทางปัญญาของเขา ซึ่งพอจะแบ่งได้เป็น 3 ขั้นตอน ดังต่อไปนี้ ขั้นแรก คือระดับของความคิดที่เป็นปรากฏการณ์ทางวิทยาศาสตร์ เป็นวิวัฒนาการทางกายภาพ ความคิดเช่นนี้ไม่ขึ้นกับวิวรณ์ทางศาสนาแต่เป็นความพยายามที่มีพื้นฐานจากข้อมูลทางวิทยาศาสตร์ เขาพบว่า วิวัฒนาการมีทิศทางไปสู่ขั้นสูงกว่าของความซับซ้อนทางวัตถุ มีการจัดระเบียบไปสู่ขั้นที่สูงกว่าของความสำนึก ยิ่งกว่านั้นเขาพบว่าวิวัฒนาการเป็นการมุ่งไปสู่จุดศูนย์กลางที่มีสภาพเป็นบุคคล จักรวาลจึงมีโครงสร้างและทิศทาง เป็นวิวัฒนาการตามกฎ “ความซับซ้อนของความสำนึก” ในทิศทางของการทำให้เป็นจิตที่สูงกว่าไปสู่จุดศูนย์กลางที่มีสภาพเป็นบุคคล ขั้นที่ 2 คือ การใช้ข้อมูลจากการเปิดเผยของพระเจ้าทางคัมภีร์ไปสู่การใช้เหตุผลอธิบายคริสตศาสนาว่าเป็นเรื่องเดียวกับคริสตวิทยา ในขั้นนี้วิวัฒนาการที่มุ่งไปสู่ศูนย์กลางที่มีสภาพเป็นบุคคลนั้นเขาหมายถึงความเป็นหนึ่งเดียวกับพระคริสต์ผู้อวตารมาเป็นมนุษย์ จักรวาลทั้งหมดเป็นวิวัฒนาการมุ่งตรงสู่พระคริสต์ เตยาร์ดพิจารณาเทววิทยาว่าพระคริสต์มีคุณาเป็นจักรวาล เตยาร์ดคิดว่าความคิดเช่นนี้ตรงกับคำสอนของเซนต์ปอลและเซนต์ยอห์น และเทววิทยาของปิตาจารย์กรีกแห่งศาสนจักร ขั้นที่ 3 เตยาร์ดหมายถึงศีลธรรมแง่บวก รหัสธรรมของพระคริสต์และความพยายามของมนุษย์ ซึ่งมีพื้นฐานจากคริสตวิทยา ในขั้นนี้พระคริสต์เป็นจุดสุดยอดของวิวัฒนาการของจักรวาล จากข้อเท็จจริงนี้คุณค่าที่เหนือธรรมชาติของความพยายามของมนุษย์ที่สำเร็จในพระคริสต์ก็กระจ่างขึ้นว่าทางไปสวรรค์เป็นการสร้างโลกให้สมบูรณ์กว่าที่จะสำนึกว่าสวรรค์เป็นสิ่งที่ต้องเข้าถึง ทั้งหมดนี้ควรเป็นทัศนคติพื้นฐานที่สุดของคริสตชนโดยไม่ทิ้งประเพณีเดิม แต่ทำให้ประเพณีเดิมเป็นพลวัตมากขึ้น งานวิจัยนี้จะมีการวิจารณ์ข้อบกพร่องของเตยาร์ดในเรื่องต่างๆ เช่น เรื่องบาปกำเนิด เปลโรมาและการเสด็จมาครั้งที่สองของพระคริสต์ อย่างไรก็ตามความคิดของเตยาร์ดในเรื่องศีลมหาสนิท เรื่องพระคริสตศาสนจักรและเรื่องการทำงานก็เป็นความคิดสร้างสรรค์ และมีคุณค่าแก่การศึกษาให้ลึกซึ้งเพื่อนำไปปฏิบัติให้เป็นประโยชน์ในชีวิตประจำวัน งานวิจัยต่อไปควนค้นคว้าโดยขยายความและวิเคราะห์หัวข้อต่างๆ ในงานวิจัยนี้แต่ละหัวข้อ นอกจากนั้นน่าจะแสดงหาวิธีตีความพระคัมภีร์ให้เหมาะกับสังคมปัจจุบันมากขึ้นด้วย