การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุปรสงค์เพื่อพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการนิเทศภายใน สำหรับคุณโรงเรียนมัธยมศึกษาโดยมีขั้นตอนในการพัฒนาหลักสูตร 4 ขั้นตอนคือ 1) ศึกษาข้อมูลพื้นฐาน 2) พัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการนิเทศภายในโรงเรียน สำหรับครูโรงเรียนมัธยมศึกษา 3) การทดลองใช้หลักสูตร และ 4) การประเมินผลและปรับปรุงแก้ไขหลักสูตรโดยได้ทดลองใช้หลักสูตรกับครูโรงเรียนมัธยมศึกษา สังกัดกรมสามัญศึกษา จังหวัดกาญจนบุรี จำนวน 37 คน แบบแผนการทดลองคือ One Group Pretest-Posttest Desing เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย คือแบบสอบถามข้อมูลพื้นฐาน, แบบสัมภาษณ์ผู้บริหาร, แบบสัมภาษณ์ผู้เชี่ยวชาญ, หลักสูตรฝึกอบรมการนิเทศภายในโรงเรียน สำหรับครูโรงเรียนมัธยมศึกษา, แบบประเมินผลก่อนและหลังการอบรม, แบบสอบถามความคิดเห็นและแบบสอบถามเพื่อการติดตามผลหลังการฝึกอบรม วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน การวิเคราะห์เนื้อหา การทดสอบท่าที แบบไม่เป็นอิสระต่อกัน(t-test dependent) ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลการศึกษาข้อมูลพื้นฐานเพื่อการสร้างหลักสูตร พบว่า สภาพการปฏิบัติงานนิเทศภายในโรงเรียนมีการแต่งตั้งคณะกรรมการผู้รับผิดชอบงานนิเทศภายในโรงเรียน มีโครงการนิเทศการสอนเพื่อปรับปรงและพัฒนาการเรียนการสอน และมีการประชุมชี้แจงให้คณะครูเข้าใจบทบาทหน้าที่และความรับผิดชอบของคณะกรรมการดำเนินการนิเทศภายในโรงเรียน และครูมีความต้องการอบรมในเรื่องกระบวนการนิเทศ การสังเกตการสอน การใช้เครื่องมือสังเกตการสอน และการวิเคราะห์ข้อมูลจากการสังเกตการสอน 2. ผลการพัฒนาหลักสูตรฝึกอบรมการนิเทศภายในโรงเรียน หลักสูตรประกอบด้วย หลักการ วัตถุประสงค์ เนื้อหา วิธีการอบรม สื่ออุปกรณ์ และการวัดและประเมินผล เนื้อหาหลักสูตรประกอบด้วย ความรู้เบื้องต้นเกี่ยวกับการนิเทศภายในโรงเรียน วิธีการจัดการนิเทศภายในโรงเรียน เครื่องมือการนิเทศภายในโรงเรียน การสร้างและการฝึกใช้เครื่องมือสังเกตการสอนและการวิเคราะห์การสอน 3. การทดลองใช้หลักสูตร พบว่า ผู้เข้าอบรมมีความกระตือรือร้นใน การฝึกอบรม ให้ความสนใจร่วมกิจกรรม ซักถามตลอดเวลา และต้องการเวลาในการฝึกปฏิบัติการใช้เครื่องมือเพิ่มมากขึ้น 4. การประเมินผลและปรับปรุงแก้ไขหลักสูตร พบว่า ก่อนและหลังการฝึกอบรมครูมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับการปฏิบัติงานนิเทศ ภายในโรงเรียนแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 และผู้เข้าอบรมมีความเห็นว่าหลักสูตรมีความเหมาะสมระดับปานกลางถึงมากที่สุด และจากการติดตามผลหลังการฝึกอบรมพบว่า ครูส่วนใหญ่นำความรู้เกี่ยวกับการนิเทศภายในโรงเรียน ที่ได้รับไปใช้ในการพัฒนาการเรียนการสอนของตนเอง และปรับปรุงแก้ไขหลักสูตร โดยเพิ่มเวลาที่ใช้ในการฝึกปฏิบัติจาก 3 ชั่วโมงเป็น 6 ชั่วโมง