วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อเปรียบเทียบการใช้คำศัพท์ภาษาเขมร ถิ่นไทยของคนสามกลุ่มอายุพูดที่บ้านตะลุงเก่า ตำบลโคกม้า อำเภอประโคนชัย จังหวัดบุรีรัมย์ รวมถึงแสดงแนวโน้มการใช้คำศัพท์ภาษาเขมรถิ่นไทยสำเนียงตะลุง เก่าในอนาคต วิธีการศึกษาเป็นการวิจัยเชิงคุณภาพภาคสนาม ใช้คำศัพท์ในการสัมภาษณ์ เพื่อรวบรวมข้อมูลจำนวน 637 คำ แยกตามกลุ่มคำศัพท์ 12 กลุ่ม โดยใช้คำศัพท์ภาษาเขมร สุรินทร์ซึ่งปรากฏในพจนานุกรมเป็นหลักในการเปรียบเทียบ ในการศึกษาใช้ผู้บอกภาษาเป็น ผู้พูดภาษาเขมรบ้านตะลุงเก่า หญิง 9 คน และชาย 9 คน รวม 18 คน แบ่งผู้บอกภาษาเป็น 3 กลุ่มอายุ คือ ผู้บอกภาษากลุ่มอายุที่ 1 อายุ 55 ปีขึ้นไป กลุ่มอายุที่ 2 อายุ ระหว่าง 35-45 ปี และกลุ่มอายุที่ 3 อายุระหว่าง 15-25 ปี ผลการศึกษาสรุปได้ว่า ผู้บอกภาษาเขมรตะลุงเก่ามีการใช้คำศัพท์ 6 ลักษณะดังนี้ 1.) คำศัพท์ที่ผู้พูดทั้งสามกลุ่มอายุใช้เหมือนกันและเป็นคำเดียวกันกับคำศัพท์หลัก จำนวน 456 คำ หรือร้อยละ 72 2.) คำศัพท์คนละคำกับคำศัพท์หลักแต่มีความหมายเหมือน กันหรือใช้แทนกันได้ (จำนวน 3 คำหรือร้อยละ 0.5) โดยผู้พูดทั้ง 3 กลุ่มอายุใช้คำศัพท์ ชนิดนี้ในอัตราส่วนที่ไม่แตกต่างกันมากนัก 3.) คำศัพท์ที่มีความหมายใกล้เคียงหรืออยู่ ในกลุ่มความหมายเดียวกันกับคำศัพท์หลัก (จำนวน 15 คำหรือร้อยละ 3) ซึ่งใช้มากในกลุ่ม อายุที่ 2 และ 3 ในอัตราส่วนที่ไม่แตกต่างกันมากนัก และใช้น้อยในกลุ่มอายุที่ 1 4.) คำศัพท์ที่มีผู้พูดบางคนไม่รู้คำศัพท์หรือจำคำศัพท์ไม่ได้ (จำนวน 61 คำหรือร้อยละ 10) 5.) คำยืมจากภาษาไทยมาตรฐาน (จำนวน 45 คำ หรือร้อยละ 7.5) ซึ่งผู้พูดในกลุ่มอายุ ที่ 3 มีอัตราส่วนการใช้คำศัพท์ 2 ชนิดหลังนี้มากที่สุด และใช้รองลงไปในกลุ่มอายุ ที่ 2 และ 1 ตามลำดับ 6.) คำศัพท์อื่น ๆ หลายชนิด (จำนวน 41 คำหรือร้อยละ 7) นอกจากนี้ยังพบการแปรเสียงทั้งเสียงพยัญชนะ สระ และโครงสร้างพยางค์ โดยการ แปร เกิดจากการทำให้การออกเสียงง่ายและรวดเร็วขึ้น ลักษณะการแปรที่สำคัญ ได้แก่ การแปรของพยัญชนะเป็นการกลมกลืนเสียง พบมากที่สุดในกลุ่มอายุที่ 1 การละเสียง พยัญชนะต้นควบกล้ำและพยัญชนะท้ายของพยางค์รอง พบมากที่สุดในกลุ่มอายุที่ 3 การแปรของ สระเกิดที่พยางค์รองหรือพยางค์นำที่เป็นพยางค์เปิดเป็นส่วนใหญ่ โดยผู้พูดจะใช้สระกลาง ที่เป็นสระคลาย [(+,L)] มากที่สุดและการแปรของพยางค์ เป็นการลดรูปของพยางค์ พบทั่วไป ทั้ง 3 กลุ่มอายุ นอกจากนี้ยังมีการละพยางค์รองซึ่งพบมากที่สุดในกลุ่มอายุที่ 3 จากการศึกษาในครั้งนี้ได้เห็นแนวโน้มว่า ผู้พูดภาษาเขมรตะลุงเก่าที่มีอายุน้อย มีการเปลี่ยนแปลงการใช้คำศัพท์และการแปรเสียงมากที่สุด โดยมีแนวโน้มจะใช้แวดวง คำศัพท์ภาษาเขมรน้อยลง และใช้คำยืมจากภาษาไทยมาตรฐานมากขึ้น