การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาปัจจัยคัดสรรที่ส่งผลต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา โดยเลือกปัจจัยคัดสรร 6 ตัวแปร คือการคิดหาเหตุผลเชิงตรรกศาสตร์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ นิสัยในการเรียน ทัศนคติต่อการเรียน ความเฉลียวฉลาดทางอารมณ์ และคุณภาพการสอน กลุ่มตัวอย่างประกอบด้วยนักศึกษา กลุ่มสถาบันราชภัฎ เขตภูมิศาสตร์ภาคตะวันตก จำนวน 728 คน สุ่มจากสถาบันราชภัฎเพชรบุรี สถาบันราชภัฎหมู่บ้านจอมบึง สถาบันราชภัฎนครปฐม และสถาบันราชภัฎกาญจนบุรี เก็บข้อมูลด้วยแบบทดสอบความสามารถ 2 ฉบับ และแบบสำรวจ 3 ฉบับ วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้การวิเคราะห์เส้นทาง ผลการวิจัยพบว่า 1. ปัจจัยที่ส่งผลทางตรงเชิงบวกต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา คือ การคิดหาเหตุผลเชิงตรรกศาสตร์ (0.359) การคิดอย่างมีวิจารณญาณ (0.204) และนิสัยในการเรียน (0.147) 2. ปัจจัยที่ส่งผลทางอ้อมเชิงบวกต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา คือ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ (0.099) นิสัยในการเรียน(0.048) ทัศนคติต่อการเรียน (0.103) และความเฉลียวฉลาดทางอารมณ์ (0.043) 3. ปัจจัยที่ส่งผลทางอ้อมเชิงลบต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา คือ คุณภาพการสอน (-0.036) 4. รูปแบบความสัมพันธ์ที่ได้จากการวิจัยนี้ สามารถอธิบายความแปรปรวนของผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนของนักศึกษา ได้ประมาณร้อยละ25 (R = 0.50)