วัตถุประสงค์ของการวิจัยเชิงสำรวจครั้งนี้เพื่อศึกษาปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ของนักศึกษาชาย และศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อและปัจจัยเสริม กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ผู้วิจัยได้ส่งแบบสอบถามที่สร้างขึ้นเองให้นักศึกษาชายที่สูบบุหรี่โดยสุ่มตัวอย่าง จำนวน 400 คน ในสถาบันราชภัฎ ในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ ได้รับกลับคืน 400 ฉบับ คิดเป็นร้อยละ100 แล้วนำข้อมูลมาวิเคราะห์หาค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ยและส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน หาความสัมพันธ์ด้วยค่าสัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์แบบเพียร์สัน การทดสอบไค-สแควร์และสถิติถดถอยพหุแบบขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่า 1. นักศึกษาชายที่สูบบุหรี่ส่วนใหญ่มีอายุ 20-21 ปีเริ่มสูบบุหรี่อายุ 16-18 ปี เพราะอยากลองสูบบุหรี่1-5 มวนต่อวัน มีรายได้ต่อเดือน 1,500-2,000 บาท และมีสมาชิกในครอบครัว เพื่อนสนิท และอาจารย์ในสถาบันสูบบุหรี่ความรู้ ทัศนคติ ความเชื่อเกี่ยวกับการสูบบุหรี่อยู่ในระดับดี 2. ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่พบว่า ปัจจัยนำ ได้แก่ ทัศนคติต่อการสูบบุหรี่ความเชื่อเกี่ยวกับการสูบบุหรี่ อายุ จำนวนพี่น้อง รายได้ของครอบครัว ชั้นปีที่ศึกษา อาชีพของบิดา-มารดา ผู้ที่พักอาศัยอยู่ด้วย มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนความรู้เกี่ยวกับบุหรี่ ระดับคะแนน ลำดับที่ของบุตร สาขาวิชาที่ศึกษาสถานภาพสมรสของบิดามารดา ที่พักอาศัย ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่ ปัจจัยเอื้อ ได้แก่ ราคาบุหรี่ที่สูบ รายได้ของนักศึกษา การได้มาของบุหรี่ แหล่งที่ซื้อบุหรี่ สถานที่สูบบุหรี่ มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ปัจจัยเสริม ได้แก่ การมีเพื่อนสนิทสูบบุหรี่การมีอาจารย์สูบบุหรี่ การได้รับการว่ากล่าวตักเตือนจากครอบครัว การมีกฎระเบียบข้อบังคับห้ามสูบบุหรี่ในสถาบันการปฏิบัติตามพระราชบัญญัติคุ้มครองสุขภาพผู้ไม่สูบบุหรี่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 ส่วนการมีสมาชิกในครอบครัวสูบบุหรี่การได้รับการว่ากล่าวตักเตือนจากอาจารย์ ไม่มีความสัมพันธ์กับพฤติกรรมการสูบบุหรี่