การวิจัยนี้เป็นการวิจัยปฏิบัติการอย่างมีส่วนร่วม มีวัตถุประสงค์ คือ 1) เพื่อสร้างระบบเขียนภาษามลายูปาตานีด้วยอักษรยาวีที่เหมาะสมกับการใช้และการอนุรักษ์ภาษาและวัฒนธรรมมลายูปาตานี และ 2) เพื่อหาแนวทางการนำระบบเขียนด้วยอักษรยาวีที่พัฒนาได้ไปประยุกต์ใช้ในการปฏิบัติ เพื่อการอนุรักษ์และฟื้นฟูภาษามลายูปาตานี ผลวิจัยพบว่า หน่วยเสียงพยัญชนะในภาษามลายูปาตานีมีจำนวน 30 เสียง มีหน่วยเสียงพยัญชนะที่ยังไม่มีอักษรยาวีแทนเสียง คือ ph, th, ch, kh, mb, nb, nj และ ng สำหรับเสียงสระแบ่งออกเป็น 2 ประเภทคือ เสียงสระเดี่ยวจำนวน 12 เสียง และเสียงสระเรียงจำนวน 5 เสียง แต่มีอักษรยาวีรูปสระเพียง 3 รูปเท่านั้น ด้วยเหตุนี้จึงได้มีการออกแบบสัญลักษณ์เพิ่มเพื่อให้สามารถบันทึกหน่วยเสียงที่ไม่มีในระบบเขียนด้วยอักษรยาวีตามระบบเขียนภาษามลายูมาตรฐาน ซึ่งผลการออกแบบได้เลือกใช้สัญลักษณ์ที่มีในภาษาอาหรับ เนื่องจากเป็นสัญลักษณ์ที่เป็นที่รู้จักของชุมชน และสามารถนำมาใช้ร่วมกับอักษรยาวีได้เป็นอย่างดี และจากการทดลองใช้ระบบเขียน พบว่า สามารถบันทึกได้ทุกหน่วยเสียงในภาษามลายูปาตานี และเป็นระบบเขียนที่เรียนรู้ได้ง่าย สำหรับการศึกษาหาแนวทางการนำระบบเขียนสู่การประยุกต์ใช้เพื่อการอนุรักษณ์และฟื้นฟูภาษามลายูปาตานี พบว่า สามารถนำระบบเขียนดังกล่าวไปเป็นเครื่องมือในการจัดเก็บหน่วยเสียงภาษามลายูปาตานี และใช้ในการบันทึกองค์ความรู้ ศิลปวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี