วิทยานิพนธ์ (ผ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2533

การศึกษานี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาพัฒนาการของเมืองเก่า และคุณค่าโบราณสถานในลพบุรี สำหรับการอนุรักษ์ และรักษาสภาพแวดล้อมทางกายภาพ โดยวิธีการทางผังเมือง ศึกษาข้อมูลพื้นฐานของลพบุรี เพื่อวางแผนกายภาพของเมืองให้เหมาะสม ส่งเสริมความสัมพันธ์ของกิจกรรม การเติบโตทางเศรษฐกิจจากทรัพยากร และสิ่งเสริมวัฒนธรรมประเพณีของชุมชน ผลการศึกษาพบว่า เมืองลพบุรีมีการตั้งถิ่นฐานของชุมชนเกิดขึ้น และเปลี่ยนแปลงในที่เดิม[มา]แล้วหลายยุคหลายสมัย นับตั้งแต่ยุคก่อนประวัติศาสตร์ จนแม้ในชุมชนเมืองในปัจจุบันก็ยังอยู่ในบริเวณเมืองเก่า ก่อให้เกิดปัญหาโบราณสถานถูกบุกรุก ทำลาย แทรกซ้อน และบดบัง ปัญหาภูมิทัศน์ชุมชนที่เร่งด่วน ได้แก่ เรื่องช่องทาง ขอบเขต และจุดสังเกตของเมือง ผลการศึกษาด้านกายภาพ เศรษฐกิจ สังคม ประชากร และวัฒนธรรมของลพบุรี พบว่า เมืองนี้มีศักยภาพที่จะพัฒนาเป็นแหล่งท่องเที่ยวได้ แต่อุปสรรคสำคัญของการขยายเทศบาลเมืองคือ เขตทหาร ซึ่งครอบคลุมพื้นที่ขนาดใหญ่ทางด้านทิศเหนือและทิศตะวันออกของเมือง ในขณะเดียวกัน บริเวณเมืองเก่าก็เป็นอุปสรรคต่อการขยายตัวทางด้านตะวันตก การศึกษานี้จึงเสนอแนะการขยายตัวของเทศบาลเมืองลงมาทางทิศใต้ โดยพัฒนาศูนย์กลางการค้าและพาณิชยกรรมขึ้นใหม่ แยกออกมาจากบริเวณเมืองเก่า เพื่อทำการอนุรักษ์เมืองเก่าให้เหมาะสมสอดคล้องกับการพัฒนาเมือง แนวความคิดในการอนุรักษ์คือ การคงลักษณะของชุมชนผสมไว้ แต่แยกกิจกรรมที่ทำลายโบราณสถานออกไป พร้อมกันนี้ได้เสนอแนะรูปการใช้ที่ดินในเขตเทศบาลเมือง และแนวทางการปรับปรุงพื้นที่ในเขตเมืองเก่า