การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนวิชา ส 0110 พระพุทธศาสนาเรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา ของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษา ปีที่ 2 ที่สอนด้วยการเรียนแบบร่วมมือกันและการสอนตามแนวคู่มือครู และเพื่อศึกษา ความคิดเห็นของนักเรียนที่มีต่อการสอนด้วยการเรียนแบบร่วมมือกัน กลุ่มตัวอย่าง คือ นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2544 โรงเรียน วัดราชบพิธ เขตพระนคร กรุงเทพมหานคร ใช้วิธีสุ่มอย่างง่าย เป็นกลุ่มทดลอง 1 ห้องเรียน จำนวน 40 คน สอนด้วยการเรียนแบบร่วมมือกัน โดยใช้ 4 เทคนิค คือ 1) เทคนิค Jigsaw ll สอนเรื่องอริยสัจ 4 2) เทคนิค TGT สอนเรื่องทุจริต 3 3) เทคนิค STAD สอนเรื่องสุจริต 3 4) เทคนิค TAI สอนเรื่องบุญกิริยาวัตถุ 3 และกลุ่มควบคุม 1 ห้องเรียน จำนวน 40 คน สอนตามแนวคู่มือครู ใช้เวลาในการทดลอง 4 สัปดาห์ ๆ ละ 2 คาบเรียน คาบเรียนละ 50 นาที รวมทั้งสิ้น 8 คาบเรียน เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัย ประกอบด้วย 1) แผนการสอนที่จัดการเรียนการสอน ด้วยการเรียนแบบร่วมมือกัน ประกอบด้วยเทคนิค Jigsaw ll , TGT , STAD และ TAI 2) แผนการสอนที่จัดการเรียนการสอนตามแนวคู่มือครู 3) แบบทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ทาง การเรียน และ 4) แบบสอบถามความคิดเห็น สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลใช้ ค่าเฉลี่ย ((-,X)) , ส่วนเบี่ยงเบน มาตรฐาน (S.D.) , การวิเคราะห์เนื้อหา , t-test แบบ dependence และ t-test แบบ independence ผลการวิจัยพบว่า 1. นักเรียนที่สอนด้วยการเรียนแบบร่วมมือกันกับนักเรียนที่ได้รับการสอน ตามแนวคู่มือครู มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนเรื่องหลักธรรมทางพระพุทธศาสนา แตกต่าง กันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 โดยกลุ่มทดลองมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียน สูงกว่ากลุ่มควบคุม 2. นักเรียนที่สอนด้วยการเรียนแบบร่วมมือกันมีความคิดเห็นว่า การเรียนแบบ ร่วมมือกันเป็นการจัดการเรียนการสอนที่ช่วยให้เกิดความสามัคคี เข้าใจบทเรียนได้ ดีขึ้น มีความเชื่อมั่นในตนเอง มีความรับผิดชอบต่อตนเองและต่อกลุ่ม มีการช่วย เหลือซึ่งกันและกัน รับฟังความคิดเห็นของผู้อื่น