วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ความสำคัญและที่มาของการวิจัย : ปัจจุบันการใช้สารสเตียรอยด์ในทางที่ผิดยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขที่สำคัญปัญหาหนึ่งของประเทศไทย แม้ว่าสำนักงานอาหารและยา (อ.ย.) ได้กำหนดให้สารสเตียรอยด์เป็นสารควบคุม แต่จากการศึกษาสำรวจในหลายพื้นที่ของประเทศไทย พบว่ามีการปนเปื้อนของสารดังกล่าวในยาสมุนไพร ยาลูกกลอน ยาชุด ยำบำรุงและอาหารเสริมต่าง ๆ อาจทำให้มีการกดการทำงานของต่อมใต้สมอง-ไฮโปธาลามัสหรือเกิดภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องได้ ดังนั้นการศึกษานี้จะใช้วิธีทิน เลเยอร์โครมาโทกราฟี ตรวจหาสารสเตียรอยด์จากยาชุด/ ยาลูกกลอน ในผู้ป่วยที่สงสัยภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องจากยาที่ผู้ป่วยกิน วัตถุประสงค์ในการวิจัย : เพื่อทดสอบความไวและความจำเพาะของวิธีทิน เลเยอร์ โครมาโทกราฟีโดยใช้วิธีไฮเพอร์ฟอร์มานซ์ ลิควิด โครมาโทกราฟีเป็นวิธีมาตรฐาน ในการตรวจกรองสารสังเคราะห์สเตียรอยด์จากยาชุดและยาลูกกลอน วิธีการทำวิจัย : ทำการศึกษาโดยการรวบรวมยาจำนวน 30 ตัวอย่าง จากผู้ป่วย 28 ราย ที่เข้ารับการรักษา ณ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ ระหว่างเดือนกรกฎาคม พ.ศ. 2548 ถึงเดือนมิถุนายน พ.ศ. 2549 โดยผู้ป่วยมีอาการเข้าได้กับ/หรือสงสัยภาวะต่อมหมวกไตบกพร่อง และระดับคาร์ติซอลในซีรัมของผู้ป่วยตอน 8.00 น. น้อยกว่าหรือเท่ากับ 10 ไมโครกรัมต่อเดซิลิตร หรือระดับคอร์ติซอลขณะอยู่ในภาวะช๊อค น้อยกว่าหรือเท่ากับ 15 ไมโครกรัมต่อเดซิลิตร ผลการวิจัย : พบว่าวิธีทิน เลเยอร์ โครมาโกกราฟี เมือเปรียบเทียบกับวิธีไฮเพอร์ฟอร์มานซ์ ลิควิด โครมาโทกราฟี มีค่าความไวเท่ากับร้อยละ 62.5 ความจำเพาะเท่ากับร้อยละ 83.3 ค่าโอกาสการพบสารสเตียรอยด์ เมื่อตรวจได้ผลบวก เท่ากับร้อยละ 93.8 ค่าโอกาสไม่พบสารสเตียรอยด์เมื่อตรวจได้ผลลบ เท่ากับร้อยะ 35.7 และค่าความถูกต้องเท่ากับร้อยละ 66.7 นอกจากนี้ พบว่าการตรวจโดยสองวิธีดังกล่าวมีความสัมพันธ์สอดคล้องกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในการวัดปริมาณเพรดนิโซโลน (ICC = 0.9, 95% confidence interval 0.75-0.95 ; p<0.0001) และการวัดปริมาณเด็กซาเมทาโซน (ICC = 0.54, 95% confidence interval 0.04-0.78 ; p= 0.02) ตามลำดับ สรุปผลการวิจัย : วิธีทิน เลเยอร์ โครมาโทกราฟี สามารถนำมาใช้ตรวจหาสารสเตียรอยด์ในยาชุดและยาสุมนไพรแปรรูป เนื่องจาก ทำได้ง่าย รวดเร็ว ราคาถูก โดยมีค่าความไวร้อยละ 62.5 ค่าความจำเพาะร้อยละ 83.3 และมีค่าโอกาสการพบสารสเตียรอยด์เมื่อตรวจได้ผลบวกสูงถึงร้อยละ 93.2 จึงแนะนำให้ใช้ในโรงพยาบาลชุมชนทั่วไป กรณีมีผู้ป่วยที่สงสัยภาวะต่อมหมวกไตบกพร่องจาการได้รับสารสเตียรอยด์ นอกจากนี้วิธีดังกล่าวมีความสัมพันธ์สอดคล้องกับวิธีไฮเพอร์ฟอร์มานซ์ ลิควิด โครมาโทกราฟี อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ในการวัดปริมาณสารเพร็ดนิโซโลนและสารเด็กซาเมทาโซน