สภาพอากาศของประเทศไทยที่ร้อนจัดและมีความชื้นสัมพัทธ์สูงเป็นปัญหาหลักสำหรับการเลี้ยงไก่จากการก่อให้เกิดความเครียดทางสรีรวิทยาและการกดภูมิคุ้มกัน ซึ่งระดับความรุนแรงมีความสัมพันธ์กับพันธุกรรม ดังนั้นโครงการวิจัยนี้จึงทำการศึกษาอิทธิพลของสภาพอากาศเขตร้อนต่อความเครียดและการตอบสนองของภูมิคุ้มกันแบบไม่เจาะจง แบบพึ่งเซลล์ และภูมิคุ้มกันในกระแสโลหิต เปรียบเทียบระหว่างไก่เนื้อ ไก่ลูกผสมพื้นเมือง และไก่พื้นเมืองไทย โดยใช้ไก่แต่ละพันธุ์จำนวน 80 ตัวต่อการทดลองในแต่ละช่วงฤดู ไก่ทุกตัวได้รับการเลี้ยงดูในสภาพแวดล้อมเดียวกันและได้รับอาหารชนิดเดียวกันรวมถึงได้รับน้ำกินตลอดเวลา ใช้ไฟฟ้ากกให้ความอบอุ่นแก่ลูกไก่ตั้งแต่หลังจากฟักออกจากไข่ถึงอายุ 2 สัปดาห์ สุ่มคัดเลือกลูกไก่จำนวน 20 ตัวจากแต่ละกลุ่มเพื่อเก็บเลือดสำหรับศึกษาอัตราส่วนเซลล์ heterophil ต่อ lymphocyte สำหรับเป็นดัชนี้บ่งชี้ความเครียด เมื่ออายุได้ 2, 4 และ 6 สัปดาห์ ที่อายุ 6 สัปดาห์ ทำการคัดเลือกไก่อีก 12 ตัวต่อกลุ่มสำหรับศึกษาการจับกินเม็ดเลือดแดงของแกะของเซลล์ macrophage ในห้องปฏิบัติการ โดยทำการเก็บเซลล์ macrophage จากช่องท้องเมื่อได้เวลา 72 ชั่วโมงหลังจากฉีด sephadex G-50 ความเข้มข้น 3% เข้าช่องท้อง ทำการฉีดเม็ดเลือดแดงของแกะความเข้มข้น 7% เข้าเส้นเลือด 2 ครั้งที่อายุ 6 และ 7 สัปดาห์ ในไก่ที่เหลือ ตรวจวัดการเจริญเพิ่มจำนวนเซลล์ lymphocyte หลังฉีดกระตุ้นครั้งที่ 2 ที่ 0, 3 และ 7 วัน จากไก่จำนวน 12 ตัว ในแต่ละช่วงเวลา ตรวจระดับไตเตอร์ภูมิคุ้มกันในกระแสโลหิตต่อเม็ดเลือดแดงของแกะในไก่ 12 ตัวสุดท้าย ที่ 7 และ 14 วัน หลังจากฉีดกระตุ้นครั้งที่ 2 ผลการศึกษาแสดงว่าไก่เนื้อมีความเครียดสูงมากโดยเฉพาะในช่วงฤดูร้อนและฤดูฝนที่อุณหภูมิและความชื้นสัมพัทธ์สูงสุดถึง 39 องศาเซลเซียสและ 100% ตามลำดับ ขณะที่ภายใต้สภาพการเลี้ยงเดียวกันไก่ลูกผสมพื้นเมืองและไก่พื้นเมืองมีระดับความเครียดไม่แตกต่างกัน แต่เมื่อเปรียบเทียบกับไก่เนื้อจะต่ำกว่าอย่างมีนัยสำคัญ (P < .05) การจับกินเม็ดเลือดแดงของแกะของเซลล์ macrophage และระดับไตเตอร์ของภูมิคุ้มกันในกระแสโลหิตต่อเม็ดเลือดแดงของแกะก็สูงกว่าในไก่ลูกผสมพื้นเมืองและไก่พื้นเมืองเปรียบเทียบกับไก่เนื้อในทุกช่วงฤดู (P < .05) การเจริญเพิ่มจำนวนของเซลล์ lymphocyte ไม่มีความแตกต่างกันระหว่างสายพันธุ์ ยกเว้นในฤดูร้อนที่พบว่าไก่พื้นเมืองมีระดับการเจริญเพิ่มจำนวนเซลล์ต่ำกว่าไก่ลูกผสมพื้นเมืองและไก่เนื้อ การศึกษานี้เสนอแนะว่าไก่เนื้อมีความไวต่ออากาศเขตร้อนโดยเฉพาะฤดูฝนและฤดูร้อนของประเทศไทย ภาวะการกดภูมิคุ้มกันที่พบในไก่เนื้อเมื่อเปรียบเทียบกับไก่ลูกผสมพื้นเมืองและไก่พื้นเมืองอาจบ่งชี้ถึงปัจจัยอิทธิพลของพันธุกรรม สภาพภูมิอากาศ หรือปฏิสัมพันธ์ของทั้งสองปัจจัยต่อระดับความเครียดซึ่งมีผลต่อเนื่องไปถึงระบบภูมิคุ้มกันผ่านการทำงานของระบบประสาทและฮอร์โมน โดยที่ไม่พบอิทธิพลในลักษณะดังกล่าวต่อระบบภูมิคุ้มกันแบบพึ่งเซลล์จากขบวนการศึกษาที่ใช้นี้ การตอบสนองด้านความเครียดและระบบภูมิคุ้มกันที่ไม่แตกต่างกันของไก่ลูกผสมพื้นเมืองและไก่พื้นเมืองอาจแสดงว่าคุณลักษณะการทนทานต่อสภาพภูมิอากาศเขตร้อนที่มีในพันธุกรรมของไก่พื้นเมืองยังสามารถที่จะถ่ายทอดไปสู่ไก่ลูกผสมพื้นเมืองที่ใช้ศึกษานี้ได้ เนื่องจากไก่ลูกผสมพื้นเมืองมีการเจริญเติบโตที่ดีกว่าไก่พื้นเมือง ดังนั้นไก่ลูกผสมพื้นเมืองนี้จึงมีศักยภาพสูงสำหรับการเลี้ยงในสภาวะภูมิอากาศเขตร้อนของประเทศไทย Extremely hot and humid climate of Thailand have been a majot problem for poultry production, mainly due to the induction of physiological stress and immunosuppression of which the severity is associated with genetic background. This research project is therefore to explore the effects of tropical climate on stress as well as non-specific, cell-mediated, and humoral immune responses in comparison among Thai Native, Hybrid, and Commercial broilers, using 80 birds per breed for each experiment conducted in each season. All birds were raised in the same environment receiving similar commercial diet and water ad lib. Brooding was performed from day old to 2 weeks post hatch. At 2, 4, and 6 weeks of age, 20 birds from each group were randomly selected for the examination of heterophill to lymphocyte ratios as a stress index. At 6 weeks of age, another 12 birds were randomly selected for macrophage phagocytic activity examination. The peritoneal macrophages were collected at 72 hours after intraperitoneal administration with 3% sephadex G-50 and examined for their ability to phagocytize sheep red blood cells (SRBC) in vitro. The rest were intravenously injected with 7% SRBC for 2 times at 6 and 7 weeks of age. In vitro lymphocyte proliferation in response to ConA stimulation was conducted at days 0, 3, and 7 following the second injection, using 12 birds each time. In the remaining 12 birds, the anti- SRBC titers were determined at 7 and 14 days after the second SRBC injection. Results showed that broilers were extremely stressful, particularly in summer and rainy seasons when the temperature and relative humidity were risen up to the maximum of 39 °C and 100%. Under the same raring conditions, stress levels determined in hybrid and native chickens were considerably not different, but significantly lower than what were expressed in broilers (P < .05). The macrophage phagocytic activity and anti-SRBC titers were also higher in hybrid and native chickens in all seasons (P < .05). The lymphocyte proliferation was found not different among breeds at any time tested in this study, except in the summer that native chickens showed significantly lower lymphocyte proliferation than hybrid chickens and broilers at 7 days following SRBC injectin (P < .05). This study suggested that commercial broilers are much more susceptible to the tropical climate, particularly in rainy and summer seasons of Thailand. Suppression of both innate and humoral immunities found in broilers in comparison to hybrid and native chickens may suggest the influences of climate, genetic, and the interaction of both factors on stress response that could subsequently influence the immunities through the neuroendocrine function. Such influences on cell mediated immunity were not found based on the methods used in this study. Considerably similar stress and immune responses of hybrid compared to native chickens might suggest that the genetic trait of Thai native chickens expressing tropical climate tolerance is conserved in the hybrid chickens used in this study. As the hybrid chickens express a faster growth rate than native chickens; therefore, they could be potential candidates for raring under the tropical climate of Thailand.