เพลงโคราช ซึ่งเป็นวัฒนธรรมท้องถิ่นอย่างหนึ่งของชาวไทยโคราชนับเป็นการ ร้องเพลงพื้นบ้าน โต้ตอบระหว่างชายและหญิง ซึ่งต้องอาศัยไหวพริบ ปฏิภาณ ความรู้ และความสามารถเฉพาะตัวของหมอเพลงหรือผู้ร้องเป็นอย่างสูง เพลงโคราชมีเนื้อร้อง และ ท่วงทำนองที่เป็นเอกลักษณ์แสดงถึงวัฒนธรรมของชาวไทยโคราชอย่างเด่นชัด การศึกษาเพลงโคราชในวิทยานิพนธ์ฉบับนี้ ผู้วิจัยอาศัยวิธีการ แนวคิด และทฤษฎี ทางมานุษยวิทยาการดนตรีเป็นแนวทางในการศึกษา โดยศึกษาถึงรูปแบบ เนื้อหา วิธีการ เล่นเพลงทั้งทางดนตรี และเนื้อร้อง เพื่อดูพัฒนาการของเพลงตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน และมุ่งเน้นที่เพลงโคราชแบบดั้งเดิมที่นับวันจะค่อย ๆ หมดไป ผลการวิจัยพบว่า เพลงโคราชมีการพัฒนาเปลี่ยนรูปแบบ เนื้อหา ตลอดจนวิธีการเล่น เพลงมาโดยตลอด ทั้งนี้สาเหตุประการหนึ่ง มาจากความคิดสร้างสรรค์ของหมอเพลง และ รสนิยมของผู้ฟัง อีกประการหนึ่งที่เป็นสาเหตุที่สำคัญยิ่งคือ การเปลี่ยนแปลงทางสังคมและ วัฒนธรรมของชุมชนชาวไทยโคราช ทำให้เกิดมีเพลงโคราชแบบต่าง ๆ เพิ่มขึ้นจากแบบดั้งเดิม ทั้งนี้เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน คือเพลงโคราชแก้บน และเพลงโคราชซิ่ง อย่างไรก็ตามไม่ว่าเพลงโคราชจะเปลี่ยนไปอย่างไร เนื้อร้องก็ยังคงรักษาลักษณะของกลอน เพลงโคราช รวมกับทำนอง "โอ่" ซึ่งเป็นลักษณะของเพลงแต่ดั้งเดิมไว้ตลอดมา นอกจากนี้ เพลงโคราชที่ยังได้รับความนิยมย้งต้องขึ้นอยู่กับความสามารถและลีลาของหมอเพลงแต่ละท่าน อีกด้วย