วิทยานิพนธ์ฉบับนี้ เป็นการศึกษาระบบเสียงของภาษาว้า มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษา ระบบเสียงภาษาว้าที่บ้านสันติสุข หมู่ 19 ตำบลป่าตึง อำเภอแม่จัน จังหวัดเชียงราย ในเรื่องของหน่วยเสียง พยางค์ การลงเสียงเน้น และทำนองเสียง โดยใช้ทฤษฎีแทคมีมิค (Tagmemic Theory) ในการวิจัย ผู้วิจัยได้เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสอบถามภาษา ซึ่งใช้คำมากกว่า 1,000 คำ และประโยค จากผู้บอกภาษาหลักที่เกิดในรัฐว้าและอพยพ เข้ามาอาศัยอยู่ในประเทศไทยที่หมู่บ้านสันติสุขหมู่ที่ 19 และยังคงใช้ภาษาว้าในการ สื่อสารในชีวิตประจำวันที่หมู่บ้านแห่งนี้ และตรวจสอบข้อมูลเพิ่มเติมกับผู้ช่วยผู้บอก ภาษาหลัก ผลจากการศึกษาสรุปได้ดังนี้ หน่วยเสียงประกอบด้วยหน่วยเสียงพยัญชนะ 27 หน่วย เสียงได้แก่ /p,p(h),(m)b,t,t(h),(n)d,c,c(h),k,k(h),?,v,f,s,h, m,(...),n,(...),(...),(...),(...),l,(...),r,(...),j/ หน่วยเสียงสระ เดี่ยว 9 หน่วยเสียงได้แก่ /i,e,(...),(...),(...),a,u,o,(...)/ หน่วยเสียง สระประสม 2 ส่วน 11 หน่วยเสียงได้แก่ /ia,iu,(...)i,(...)a,(...)i,ai,ao, ui,ua,oi,(...)i/ และสระประสม 3 ส่วน 2 หน่วยเสียงได้แก่ /iau,uai/ พยางค์ มี 4 แบบคือ พยางค์หลัก พยางค์รอง พยางค์หน้า และพยางค์นาสิก โดยพยางค์หลักและ พยางค์รองสามารถปรากฎเป็นได้ทั้งพยางค์ประเภทปิดและพยางค์ประเภทเปิด พยางค์หน้า ปรากฎได้ในพยางค์ประเภทเปิดอย่างเดียว และพยางค์นาสิกซึ่งเป็นพยางค์ที่มีโครงสร้าง พิเศษ คือ ประกอบด้วยหน่วยเสียงพยัญชนะเพียงอย่างเดียว โดยหน่วยเสียงพยัญชนะที่ สามารถปรากฎในพยางค์นาสิกได้แก่ หน่วยเสียงพยัญชนะนาสิก /m, n, (...)/ ลักษณะ คำมี 3 ประเภท คือ คำพยางค์เดียว คำสองพยางค์ และคำสามพยางค์ โดยในคำแต่ละ ประเภทนั้นจะต้องได้รับการลงน้ำหนักเสียงที่หนักที่สุดในพยางค์สุดท้ายของคำ ทำนอง เสียงมีสองลักษณะคือ ทำนองเสียงขึ้น และทำนองเสียงระดับ โดยทำนองเสียงขึ้นปรากฎ ในประโยคคำสั่งและประโยคคำถาม ส่วนทำนองเสียงระดับ ปรากฎในประโยคปฏิเสธ ประโยคบอกเล่า ผลการศึกษาพบว่าภาษาว้าบ้านสันติสุขหมู่ 19 มีลักษณะพิเศษที่พบได้น้อยมากใน ภาษาสาขาย่อยว้า กล่าวคือ เสียงพยัญชนะ /s/ สามารถปรากฎในตำแหน่งท้ายคำ