การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ (1) เพื่อพัฒนาเกณฑ์ตัดสินคุณภาพการปรับเทียบคะแนนตามทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบ (2) เพื่อตรวจสอบคุณภาพของเกณฑ์ที่พัฒนาขึ้น ด้วยการหาความสอดคล้องของผลการตัดสินคุณภาพการปรับเทียบคะแนนด้วยเกณฑ์ที่พัฒนาขึ้นกับเกณฑ์ความเสมอภาคของลอร์ด และเกณฑ์ของปิเตอร์เซนและคณะ โดยใช้ข้อมูลจำลองจากโปรแกรมIRTDATA ที่ตรวจสอบความถูกต้องโดยการวิเคราะห์ซ้ำด้วยโปรแกรม BILOG การจำลองข้อมูลตามเงื่อนไขการปรับเทียบคะแนนด้วยโมเดลการตอบสนองข้อสอบแบบ 1 และ 3 พารามิเตอร์วิเคราะห์คุณภาพของการปรับเทียบคะแนนด้วยการปรับเทียบกลับสู่แบบสอบเดิมและการใช้กลุ่มสอบทานผล เก็บรวบรวมข้อมูลโดยใช้กลุ่มสมมูลแะลการใช้ข้อสอบร่วม วิธีปรับเทียบคะแนน 4 วิธี คือ วิธี The Same Scaling Convention, วิธี Mean and Mean, วิธีMean and Sigma, และวิธี Characteristic Curve ที่วิเคราะห์ด้วยโปรแกรม EQUATEผู้สอบจำนวน 100, 200, 300,...3,000 คน และข้อสอบจำนวน 10, 20, 30,...200 ข้อจัดกลุ่มค่าดัชนีความแตกต่าง AMD, MAD, และ RMS โดยใช้จุดตัดซึ่งเป็นค่าดัชนีความแตกต่างเมื่อทดสอบความแตกต่างระหว่างค่าเฉลี่ยของคะแนนจริงที่ปรับเทียบแล้วกับคะแนนจริงที่ยังไม่ได้ปรับเทียบ สำหรับผู้สอบกลุ่มเดียวกันด้วยสถิติ t-test แล้วพบค่าวิกฤตที่ระดับนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .001, .01 และ .02 คำนวณค่าดัชนีความแตกต่างแล้วนำกลุ่มค่าดัลนีความแตกต่างแต่ละกลุ่มมาระบุระดับคุณภาพการปรับเทียบคะแนนเพื่อกำหนดเป็นเกณฑ์ ผลสรุปของการวิจัยที่สำคัญมีดังนี้ 1. ได้เกณฑ์ตัดสินคุณภาพการปรับเทียบคะแนนตามทฤษฎีการตอบสนองข้อสอบที่พัฒนาขึ้นมีทั้งหมด 7 เกณฑ์ คือ เกณฑ์รวมทุกเงื่อนไข เกณฑ์สำหรับโมเดล 1 พารามิเตอร์ เกณฑ์สำหรับโมเดล 3 พารามิเตอร์ เกณฑ์สำหรับการใช้กลุ่มสมมูล เกณฑ์สำหรับการใช้แบบสอบร่วมเกณฑ์สำหรับการปรับเทียบกลับสู่แบบสอบเดิม และเกณฑ์สำหรับการใช้กลุ่มสอบทานผลแต่ละเกณฑ์เป็นกลุ่มค่าดัชนี AMD, MAD, และ RMS ที่บอกระดับคุณภาพการปรับเทียบคะแนน 4 ระดับ คือ การปรับเทียบน่าพอใจอย่างยิ่ง การปรับเทียบน่าพอใจ การปรับเทียบไม่น่าพอใจ และการปรับเทียบไม่น่าพอใจอย่างยิ่ง 2. ผลการตัดสินคุณภาพการปรับเทียบคะแนนเมื่อใช้เกณฑ์ที่พัฒนาขึ้นเปรียบเทียบกับผลการใช้ตามเกณฑ์ของปิเตอร์เซนและคณะพบว่าไม่สอดคล้องกัน แต่เมื่อเทียบกับเกณฑ์ความเสมอถาคของลอร์ด ปรากฏว่าผลการตัดสินคุณภาพการปรับเทียบมีความสอดคล้องกัน