?? สิทธิของผู้ต้องหาและจำเลยในการมีล่ามเป็นสิทธิในการรับรู้กระบวนพิจารณาที่สำคัญประการหนึ่งหากไม่มีการจัดหาล่ามให้กับผู้ต้องหาและจำเลยที่ไม่สามารถพูดและเข้าใจภาษาไทยซึ่งเป็นภาษาที่ใช้ในกระบวนพิจารณาคดีอาญาทั้งในชั้นสอบสวนและชั้นศาล?ผู้ต้องหาและจำเลยย่อมไม่ได้รับการคุ้มครองตามกฎหมาย?และย่อมกระทบต่อควมชอบด้วยกฎหมายของกระบวนพิจารณาที่เกิดขึ้นต่อผู้ต้องหาและจำเลยซึ่งนานาประเทศก็มีหลักเกณฑ์ที่รับรองสิทธิของผู้ต้องหาและจำเลยไว้?เช่น?ตามกติการะหว่างประเทศว่าด้วยสิทธิทางแพ่ง?(พลเมือง)?และทางการเมือง?อนุสัญญาว่าด้วยสิทธิมนุษยชนแห่งยุโรป?และประเทศไทยก็เล็งเห็นถึงความจำเป็นในการจัดหาล่ามให้กับผู้ต้องหาและจำเลย?โดยมีการแก้ไขประมวลกฆมายวิธีพิจารณาความอาญามาตรา?13?เพิ่มเติมหลักเกณฑ์เกี่ยวกับองค์กรที่มีหน้าที่ในการจัดหาล่าม?แต่ก็ยังมีข้อบกพร่องบางประการ?เช่น?ไม่มีหลักเกณฑ์กำหนดคุณสมบัติและมาตรฐานของล่าม?ไม่มีแนวปฏิบัติในการใช้ดุลพินิจของรัฐว่าเมื่อใดมีความจำเป็นต้องจัดหาล่าม?รวมทั้งไม่มีหลักเกณฑ์ในการตรวจสอบล่าม?จึงจำเป็นต้องเพิ่มเติมหลักเกณฑ์ในเรื่องต่าง?ๆ?เหล่านี้ให้ชัดเจนขึ้น?เพื่อให้เจ้าพนักงานของรัฐที่เกี่ยวข้องกับล่าม?อันได้แก่?เจ้าพนักงานตำรวจพนังานอัยการและศาล?มีหลักเกณฑ์?แนวทางในทางปฏิบัติงานเป็นไปในทิศทางและมาตรฐานเดียวกัน?โดยมีจุดประสงค์เพื่อคุ้มครองสิทธิของผู้ต้องหาและจำเลยที่ไม่สามารถพูดและเข้าใจภาษาไทยเพื่อให้สามารถต่อสู้คดีได้อย่างเต็มที่