การวิจัยครั้งนี้มีจุดมุ่งหมายเพื่อศึกษาตัวแปรที่มีอิทธิผลในการจำแนกโรงเรียนประถมศึกษาที่นักเรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์สูงและต่ำ และเพื่อสร้างโปรแกรมพัฒนาโรงเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนคณิตศาสตร์ต่ำ โดยใช้ผล (กลุ่มของตัวแปร) ที่ได้จากการวิเคราะห์ข้างต้น การดำเนินการวิจัยแบ่งเป็น 2 ขั้นตอน ขั้นตอนแรกเป็นการหาตัวแปรในการจำแนกกลุ่มโรงเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์คณิตศาสตร์สูงและต่ำ โรงเรียนกลุ่มเป้าหมายของการศึกษาเป็นโรงเรียน สังกัดสำนักงานการประถมศึกษาจังหวัดในเขตการศึกษา 5 จำนวน 1864 โรงเรียนจาก 6 จังหวัด กลุ่มตัวอย่างแบ่งเป็นกลุ่มที่มีผลสัมฤทธิ์คณิตศาสตร์สูงและต่ำโดยใช้คะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์คณิตศาสตร์ชั้น ป.6 (เฉพาะภาคความรู้) ตั้งแต่ P(,90) ขึ้นไปและ P(,10)ลงมาอย่างน้อย 2 ปี การศึกษาติดต่อกันเป็นเกณฑ์ในการแบ่ง ได้โรงเรียนกลุ่มตัวอย่างทั้งหมด 117 โรงเรียน ขั้นตอนที่ 2 เป็นการสร้างโปรแกรมพัฒนาโรงเรียนที่มีผลสัมฤทธิ์คณิตศาสตร์ต่ำ และทดลองใช้โปรแกรมที่พัฒนาขึ้นผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ 1. ตัวแปรที่มีอำนาจในการจำแนกกลุ่มโรงเรียนมี 11 ตัวแปรจาก30 ตัวแปรเรียง ลำดับน้ำหนัก (Weight)จากมากไปหาน้อยดังนี้ ความรู้พื้นฐานเดิมของนักเรียน สมรรถภาพการสอนของครู(ด้านการเตรียมการสอนด้านความรอบรู้ในวิชาที่สอน ด้านวิธีดำเนินการสอน ด้านการใช้สื่อการสอน)สภาพแวดล้อมในห้องเรียน อัตราการมาเรียน วุฒิการศึกษาของครู นิสัยในการเรียนด้านการหลีกเลี่ยงการผลัดเวลา จำนวนคาบเวลาสอนต่อสัปดาห์และสภาพแวดล้อมทางบ้านด้านเศรษฐกิจและสังคมของนักเรียน ตัวแปรทั้ง11 ตัวนี้ มีอิทธิพลในการจำแนกกลุ่มโรงเรียนได้ร้อยละ 89.57 2. โปรแกรมที่พัฒนาขึ้นมีคุณภาพตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้คือ หลังการฝึกอบรมสมรรถภาพครูผู้สอนคณิตศาสตร์ที่เข้ารับการอบรมสูงกว่าก่อนการฝึกอบรมอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01 และทั้งวิทยากรและผู้เข้ารับการฝึกอบรมมีความเห็นว่า โปรแกรมและโครงการเสริมสมรรถภาพมีคุณภาพสูงกว่าระดับปานกลาง 3. จากการติดตามผลกระทบหลังสิ้นปีการศึกษา 2536 พบว่า โรงเรียนที่เข้าร่วมโครงการมีคะแนนเฉลี่ยผลสัมฤทธิ์คณิตศาสตร์สูงขึ้นกว่าก่อนเข้าร่วมโครงการอย่างมีนัยสำคัญที่ระดับ .01