การศึกษาค้นคว้าครั้งนี้เป็นการวิจัยพัฒนามีความมุ่งหมายเพื่อพัฒนารูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ สำหรับนักศึกษาที่พิการทางด้านการเคลื่อนไหว โรงเรียนอาชีวพระมหาไถ่พัทยา จังหวัดชลบุรี วิชาครอบครัวศึกษา และความปลอดภัยในชีวิต ผู้วิจัยดำเนินการโดยการวิเคราะห์แนวคิดเข้ากับทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้องกับการพัฒนากระบวนการเรียนการสอนอย่างมีวิจารณญาณโดยประยุกต์เข้ากับระบบการสอนของกลาสเซอร์ ประกอบด้วย 5 ขั้นตอน แล้วนำมากำหนดเป็นองค์ประกอบการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณได้ 7 ประการ จากองค์ประกอบดังกล่าวนำไปสร้างกิจกรรมในกระบวนการเรียนการสอนได้ 4 ขั้นตอน จากนั้นผู้วิจัยได้ทำการตรวจสอบ และปรับปรุงรูปแบบดังกล่าวให้สมบูรณ์แล้วจึงนำไปทดลองใช้จริง การทดลองใช้ กลุ่มตัวอย่างเป็นนักศึกษาที่พิการทางด้านการเคลื่อนไหว แผนกวิชาช่างอิเล็กทรอนิกส์โรงเรียนอาชีวพระมหาไถ่ พัทยา ที่เรียนภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2547 จำนวน 36 คน ผู้วิจัยแบ่งกลุ่มตัวอย่างออกเป็น 2 กลุ่ม ด้วยวิธีการสุ่มอย่างง่ายกลุ่มละ 18 คน คือ กลุ่มทดลองที่ได้รับการเรียนจากรูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณที่ผู้วิจัยพัฒนาสร้างขึ้น และกลุ่มควบคุมเรียนจากรูปแบบการสอนปกติ แต่ละกลุ่มได้เรียนจากรูปแบบการสอนดังกล่าว 9 ครั้ง ครั้งละ 1 ชั่วโมงในระยะเวลา 9 สัปดาห์ มีการประเมินระดับความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณก่อน และหลังเรียน(Pretest-Posttest Control Group Design) การเก็บรวบรวมข้อมูลใช้แบบวัดความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณของเอ็นนิส และคณะที่เรียบเรียงโดย ดร. เพ็ญพิศุทธิ์ เนคมานุรักษ์ ผลการศึกษาค้นคว้า 1. รูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ วิชาครอบครัวศึกษา และความปลอดภัยในชีวิต โดยกระบวนการเรียนการสอนประกอบด้วย 4 ขั้นตอน 2. ผลการทดลองใช้รูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณ พบว่าค่าคะแนนเฉลี่ยของความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณของนักเรียนหลังเรียนสูงกว่าก่อนเรียน อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .05 3. ผลการทดลอง พบว่านักเรียนที่เรียนกับรูปแบบการสอนเพื่อพัฒนาทักษะการคิดอย่างมีวิจารณญาณมีค่าคะแนนเฉลี่ยของความสามารถในการคิดอย่างมีวิจารณญาณสูงกว่านักเรียนกลุ่มควบคุมที่เรียนกับรูปแบบการสอนปกติ