การประเมินโครงการวิจัยเชิงปฏิบัติการการจัดการเรียนการสอนโดยใช้ภาษาท้องถิ่นและภาษาไทยเป็นสื่อ: กรณีการจัดการศึกษาแบบทวิภาษา (ภาษาไทย-มลายูถิ่น) ในโรงเรียนเขตพื้นที่สี่จังหวัดชายแดนภาคใต้ มีวัตถุประสงค์เพื่อประเมินผลงานที่ผ่านมาของโครงการฯ ในส่วนที่ สกว. สนับสนุนไปแล้ว และให้ได้ข้อมูลอื่นๆ เพื่อประกอบการตัดสินใจของ สกว. ว่าควรสนับสนุนโครงการนี้ในช่วงต่อไปอย่างไร คณะผู้ประเมินได้ทบทวนเอกสารที่เกี่ยวข้อง สัมภาษณ์ทีมวิจัยและผู้เกี่ยวข้องในส่วนกลางและพื้นที่ชายแดนใต้ สังเกตการณ์กระบวนการสอนในโรงเรียนทดลองและโรงเรียนคู่เทียบและเก็บข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามจากครู ผู้ปกครอง และผู้นำในชุมชนของโรงเรียนทั้งสองระบบ วิเคราะห์ข้อมูลทั้งเชิงคุณภาพและทางสถิติ พบว่าทีมวิจัยทวิภาษาเป็นทีมที่รวมตัวกันได้เป็นอย่างดีระหว่างผู้เชี่ยวชาญด้านภาษาศาสตร์จากมหาวิทยาลัยมหิดลกับนักวิชาการด้านการศึกษาปฐมวัยในพื้นที่ ทีมงานทำงานขยันขันแข็งอย่างต่อเนื่อง สร้างความร่วมมืออย่างดีกับชุมชนในการพัฒนาหลักสูตรและสื่อการสอนการสอนแบบทวิภาษาไม่ได้พัฒนาเฉพาะความสามารถทางภาษา แต่ได้สร้างเสริมผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาทั้งพุทธิพิสัย (ความสามารถในการคิด ริเริ่ม ความสามารถทางภาษา) และเจตพิสัย (เช่น อารมณ์ความรู้สึกอยากเรียนรู้ อยากแสดงออก และความรักในวัฒนธรรมท้องถิ่น) ในระดับปฐมวัยในโรงเรียนทดลองได้ดีกว่าโรงเรียนคู่เทียบอย่างชัดเจน ผลงานของโครงการทวิภาษาเป็นที่ยอมรับของผู้มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งผู้บริหารการศึกษา ครู และ ผู้ปกครอง นอกจากนี้ สถาบันอุดมศึกษาในพื้นที่ ได้แก่ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ มหาวิทยาลัยทักษิณและมหาวิทยาลัยราชภัฏยะลา ต่างยินดีรับช่วงในการขยายผลภายในพื้นที่ ความกังวลส่วนใหญ่ในขณะนี้ คือ ปริมาณงานและทรัพยากรที่ต้องการในอนาคตสำหรับระดับประถมศึกษาอีก 6 ชั้นปี การส่งเสริมและการขยายวิธีการสอนแบบทวิภาษาในระดับอนุบาลไปยังโรงเรียนอนุบาลอื่นๆ ในพื้นที่ ถ้าโครงการทวิภาษาระดับประถมศึกษาในอนาคตประสบความสำเร็จเช่นเดียวกับระดับอนุบาลที่ผ่านมา และโรงเรียนต่างๆ ในพื้นที่ได้รับการถ่ายทอดและสามารถนำวิธีทวิภาษาไปสอนได้อย่างกว้างขวาง ปมความขัดแย้งในพื้นที่น่าจะค่อยคลี่คลายไปในทางที่ดีและอาจจะมีส่วนช่วยลดความรุนแรงลงในชายแดนใต้ในที่สุด