การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทาง การเรียนวิชาเภสัชวิทยาของนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตรสาะารณสุขศาสตร์ (สาธารณสุขชุมชน) ระหว่างการเรียนจากบทเรียนแบบโปรแกรมที่นำเสนอผ่าน สื่อพิมพ์กับนำเสนอผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์ และ (2) เปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ การเรียนของนักศึกษาชาย และหญิง ที่เรียนจากบทเรียนแบบโปรแกรมแต่ละแบบ กลุ่มตัวอย่างได้จากการสุ่มอย่างง่ายเป็นนักศึกษาหลักสูตรประกาศนียบัตร สาธารณสุขศาสตร์ (สาธารณสุขชุมชน) ชั้นปีที่ 1 ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2541 ของวิทยาลัยการสาธารณสุขสิรินธรจังหวัดชลบุรี จำนวน 52 คน แบ่ง เป็น 2 กลุ่ม ๆ ละ 26 คน เรียนวิชาเภสัชวิทยาโดยใช้บทเรียนแบบโปรแกรม ที่นำเสนอผ่านสื่อพิมพ์หนึ่งกลุ่ม อีกหนึ่งกลุ่มให้เรียนจากบทเรียนแบบโปรแกรม ที่นำเสนอผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์ เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยเป็นบทเรียน แบบโปรแกรมวิชาเภสัชวิทยาที่ผู้วิจัยสร้างขึ้น จำนวน 3 หน่วย แบ่งลักษณะ การเสนอเนื้อหาเป็น 2 แบบ คือเสนอเนื้อหาผ่านสื่อพิมพ์ในลักษณะตำราเรียน แบบโปรแกรม และเสนอเนื้อหาผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์แบบทดสอบก่อนเรียน และหลังเรียนและหลังเรียน และแบบสอบถามความคิดเห็นที่มีต่อบทเรียนแบบ โปรแกรมสถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูล ได้แก่การทดสอบค่าที (t-test) และการหาค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ของข้อมูลที่ได้จากแบบสอบถาม ผลการวิจัยพบว่า (1) บทเรียนแบบโปรแกรมวิชาเภสัชวิทยา ที่นำ เสนอผ่านสื่อพิมพ์และผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์ ทำให้นักศึกษามีผลสัมฤทธิ์ทาง การเรียนเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ .01 (2) นักศึกษาที่เรียน จากบทเรียนแบบโปรแกรมผ่านสื่อพิมพ์ และบทเรียนแบบโปรแกรมผ่านจอ ภาพคอมพิวเตอร์ มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ (3) นักศึกษาชายและหญิงที่เรียนจากบทเรียนแบบโปรแกรมผ่านสื่อพิมพ์ และบทเรียนแบบโปรแกรมผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์ มีผลสัมฤทธิ์ทางการ เรียนไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญและ (4) บทเรียนแบบโปรแกรม ผ่านจอภาพคอมพิวเตอร์ ทำให้นักศึกษาชอบเรียนวิชาเภสัชวิทยามากขึ้น ส่วนบทเรียนแบบโปรแกรมผ่านสื่อพิมพ์ทำให้นักศึกษารู้สึกชอบเรียนวิชา เภสัชวิทยาเท่าเดิม