การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อทราบถึง ระดับแรงจูงใจ ในการปฏิบัติงานของนักการภารโรง และเพื่อหาแนวทางการสร้างแรงจูงใจ ในการปฏิบัติงานของนักการภารโรง กลุ่มประชากรที่ใช้คือ นักการภารโรง โรงเรียนสมุทรสาครบูรณะ จังหวัดสมุทรสาคร จำนวน 19 คน ปีการศึกษา 2544 เครื่องมือที่ใช้เป็นแบบสอบถามแรงจูงใจในการปฏิบัติงาน ตามแนวคิดของเฮอร์ซเบอร์กและแบบสัมภาษณ์กลุ่มแบบเจาะลึก การวิเคราะห์ข้อมูลใช้ค่าความถี่ ค่าเฉลี่ยประชากร และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานในการหาค่าระดับความคิดเห็นของนักการภารโรง ในด้านแรงจูงใจ ผลการวิจัยพบว่า 1. แรงจูงใจในการปฏิบัติงานของนักการภารโรง ตามองค์ประกอบแรงจูงใจ ทั้งสององค์ประกอบ คือ องค์ประกอบด้านปัจจัยจูงใจ และองค์ประกอบด้านปัจจัยค้ำจุนอยู่ในระดับมาก องค์ประกอบด้านปัจจัยจูงใจพบว่านักการภารโรงมีแรงจูงใจในระดับมาก 5 ด้าน คือ ด้านความสำเร็จของงาน ด้านความรับผิดชอบ ด้านการยอมรับนับถือ ด้านลักษณะงาน และด้านความก้าวหน้าในอาชีพการงาน ส่วนองค์ประกอบด้านปัจจัยค้ำจุนพบว่า นักการภารโรงมีแรงจูงใจในระดับมากที่สุด จำนวน 1 ด้าน คือ ด้านความสัมพันธ์กับเพื่อนร่วมงาน แรงจูงใจในระดับมาก จำนวน 6 ด้าน คือ ด้านวิธีการปกครองบังคับบัญชา ด้านนโยบายการบริหาร ด้านความมั่นคงในงาน ด้านความสัมพันธ์กับผู้บังคับบัญชา ด้านสถานะของอาชีพ และด้านสภาพการทำงาน ส่วนแรงจูงใจในระดับปานกลางมี 3 ด้าน คือ ด้านเงินเดือน ด้านโอกาสได้รับความก้าวหน้าในอนาคตและด้านความเป็นอยู่ส่วนตัว 2. ความต้องการแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของนักการภารโรงพบว่า นักการต้องการในเรื่องต่อไปนี้ งานพิเศษนอกเวลา ผู้บังคับบัญชามอบหมายงานโดยตรง กำหนดระยะเวลาการปฏิบัติงานพิเศษ ทราบผลการปฏิบัติงานในรอบปี สวัสดิการเพิ่มเติม ความรู้ความเข้าใจในเรื่องหน้าที่และความรับผิดชอบตามระเบียบปฏิบัติ ของราชการการพัฒนาตนเองและความสามัคคีในหมู่คณะ 3. แนวทางในการสร้างแรงจูงใจในการปฏิบัติงานของนักการภารโรง ได้แก่ สร้างความตระหนักแก่ครูและนักเรียนในคุณค่าของอาชีพนักการภารโรง นิเทศนักการภารโรงเพื่อสร้างความรู้ความเข้าใจในหน้าที่รับผิดชอบในงาน ตามระเบียบปฏิบัติของราชการ จัดทำแฟ้มผลงานบุคคล ชมเชยผลการปฏิบัติงานเป็นรายบุคคล จัดสวัสดิการตามกำลังความสามารถของโรงเรียน จัดกิจกรรมส่งเสริมความสามัคคีในหมู่คณะ จัดโครงการพัฒนาบุคลากร เพื่อเพิ่มพูนความรู้และประสบการณ์การทำงาน พัฒนาสถานที่และสิ่งอำนวยความสะดวก ให้เหมาะสมกับลักษณะงานที่ปฏิบัติการจัดกิจกรรม สร้างความสามัคคีในหมู่คณะ