วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อ 1) ศึกษาและวิเคราะห์อัตลักษณ์การขับร้องเพลงทยอยของครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์ 2) ศึกษากระบวนการถ่ายทอดการขับร้องเพลงทยอยของครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์ โดยใช้ระเบียบวิธีการวิจัยเชิงคุณภาพ เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการศึกษาเอกสาร การสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์ข้อมูลด้วยวิธีการตีความ สร้างข้อสรุปแบบอุปนัย และนำเสนอเป็นความเรียง ผลการวิจัยพบว่า 1. อัตลักษณ์การขับร้องเพลงทยอยของครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์ สามารถสรุปได้ดังนี้ ประการแรก คือ การเอื้อนที่มีความละเอียดลออ มีการเน้นหนัก-เบา เพื่อทำให้เกิดความงามและความไพเราะในการขับร้อง ประการที่ 2 เน้นการหายใจที่ถูกต้องตามวรรคตอน ตรงตำแหน่งที่ควร ซึ่งเป็นผลทำให้ขับร้องได้อย่างราบรื่นและมีความต่อเนื่อง ประการที่ 3 มีการใช้เม็ดพรายที่มีกลวิธีเฉพาะที่ท่านสืบสานมาจากคุณครูแช่มช้อย ดุริยพันธุ์เป็นส่วนมาก และมีการใช้ไหวพริบ ปฏิภาณ ในการประดับประดาการเอื้อนทำนอง เนื้อร้องให้มีความละเอียดได้หลากหลายรูปแบบตามสำเนียงนั้น ๆ ประการสุดท้าย คือ คุณภาพเสียงที่เป็นอัตลักษณ์ของท่าน ซึ่งมีพลังเสียงที่กังวาน และมีกระแสเสียงที่ไพเราะ เน้นการเปล่งเสียงที่ชัดเจน และมีการใส่อารมณ์ความรู้สึกของบทร้องหรือตัวละครในขณะที่ขับร้องทุกครั้ง ซึ่งทำให้เกิดความซาบซึ้งในการฟัง 2. กระบวนการถ่ายทอดการขับร้องเพลงทยอยของครูสุรางค์ ดุริยพันธุ์ สามารถแบ่งได้ 5 ขั้นตอน คือ 1) การพิจารณาทำความเข้าใจเกี่ยวกับบทร้องหรือบทประพันธ์ก่อน 2) คำนึงการสื่ออารมณ์ความรู้สึกตาม บทร้องให้เหมาะสมกับบทเพลง 3) คำนึงถึงระยะช่องไฟในการหายใจให้ถูกต้องตามวรรคตอน 4) เพิ่มลีลาในการขับร้องเข้าไปทั้งในเสียงเอื้อนทำนองและการผันเสียงของคำร้องให้มีความวิจิตรงดงาม 5) ผู้ขับร้องจะต้องมีความรู้ความเข้าใจในเรื่องของทฤษฎีและความหมายของศัพท์สังคีตที่เป็นองค์ประกอบของการขับร้องเพลงไทย