วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มุ่งศึกษา นันโทปนันทสูตรคำหลวง พระนิพนธ์ของเจ้าฟ้า ธรรมธิเบศรในฐานะวรรณคดีแปลเพื่อวิเคราะห์กลวิธีการแปลและปัจจัยที่กำหนดกลวิธี การแปล โดยประยุกต์ใช้ทฤษฎีการแปลของคาทารินา ไรส์ (Katharina Reiss) เป็นกรอบในการศึกษา ผลการศึกษาพบว่า ตัวบทต้นฉบับของนันโทปนันทสูตรคำหลวงคือวรรณคดีบาลีที่เรียกชื่อว่า นนฺโทปนนฺทวตฺถุ ประพันธ์โดยพระเถระชื่อว่า พุทฺธสิริ ซึ่งสันนิษฐานว่าน่าจะเป็นภิกษุชาวไทยและประพันธ์วรรณคดีบาลีเรื่องนี้ขึ้นในสมัยกรุงศรีอยุธยา เมื่อพิจารณากลวิธีการแปลพบว่า เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรทรงแปลนันโทปนันทสูตรคำหลวงเป็นตัวบทมุ่งรูปแบบเช่นเดียวกับตัวบทต้นฉบับ ทรงถ่ายทอดอรรถสารระดับมหัพภาคได้อย่างมีสมมูลภาพกับ ตัวบทต้นฉบับ และทรงสร้างสุนทรียลักษณ์ในอรรถสารระดับจุลภาคให้เข้มข้นมากยิ่งขึ้น ทรงถ่ายทอดองค์ประกอบทางคำศัพท์ด้วยกลวิธีการแปลอันเหมาะสม ทรงใช้ภาษาแปลได้ถูกไวยากรณ์และปัจจัยด้านสำนวนภาษา ทรงถ่ายทอดองค์ประกอบทางวัจนลีลาได้สมนัยกับ ตัวบทต้นฉบับ และในขณะเดียวกันก็ทรงดัดแปลงวัจนลีลาของตัวบทต้นฉบับให้สอดคล้องกับวัจนลีลาของภาษาไทย กลวิธีการแปลเหล่านี้ได้รับอิทธิพลจากปัจจัย ๔ ประการ ได้แก่ ขนบวรรณศิลป์ของวรรณคดีไทย ขนบวรรณศิลป์ของวรรณคดีพุทธศาสนาพากย์ไทย ขนบ วรรณศิลป์ของวรรณคดีบาลี และขนบการแปลโดยพยัญชนะ เจ้าฟ้าธรรมธิเบศรทรงคัดสรรขนบต่าง ๆ เหล่านี้มาใช้สร้างความงามทางวรรณศิลป์ได้อย่างเหมาะสมกับเนื้อความแต่ละตอน คุณค่าของนันโทปนันทสูตรคำหลวงจึงเกิดจากพระอัจฉริยภาพของกวีที่ทรงสามารถแปลและแต่งตัวบทแปลให้มีสุนทรียลักษณ์เป็นเลิศ