วิทยานิพนธ์ (สถ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

ท่ามกลางอิทธิพลของแนวความคิดและรูปแบบของสถาปัตยกรรมตะวันตกกับสถาปัตยกรรมไทย (ภาคกลาง) ที่เข้ามามีบทบาทในภูมิภาคอีสาน โดยเฉพาะตั้งแต่สมัย จอมพล ป. พิบูลสงคราม ตามนโยบายรวมกันเป็นหนึ่งเดียวของชาติ วัฒนธรรมและสถาปัตยกรรม กอปรกับความเบื่อหน่ายในสถาปัตยกรรมไทย (ภาคกลาง) ของชนชาวอีสาน ได้ทำให้สถาปนิกส่วนหนึ่งพยายามสร้างสรรค์ออกแบบสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัย เพื่อสืบสานจากลักษณะอีสานในอดีต โดยเลือกใช้แนวความคิดและรูปแบบของสถาปัตยกรรมอีสานดั้งเดิม ซึ่งเป็นมรดกทางภูมิปัญญาที่เป็นทุนเดิมพื้นฐานของการออกแบบสถาปัตยกรรมที่มีอยู่แล้ว ประยุกต์เข้ากับการออกแบบใหม่ โดยคำนึงถึงความเหมาะสมของสังคม วัฒนธรรม ประโยชน์ใช้สอยใหม่ และวัสดุและเทคโนโลยีใหม่ของยุคสมัยที่ได้เปลี่ยนไป ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัยจากทฤษฎีและการศึกษาที่เกี่ยวข้อง ลักษณะทางกายภาพของอาคารตัวอย่างศึกษา จากการศึกษาสัมภาษณ์กลุ่มสถาปนิกผู้ออกแบบ สถาปนิกแกนนำ และกลุ่มผู้ใช้สอยอาคาร เพื่อนำข้อมูลมาใช้สร้างแบบสอบถาม สำหรับสอบถามความคิดเห็นของกลุ่มสถาปนิกทั่วไปและกลุ่มบุคคลทั่วไปกลุ่มละ 150 คน ผลจากการวิจัย ได้ทำให้ทราบถึงการรับรู้ ความเข้าใจและทัศนคติต่อสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัย ปัจจัยแวดล้อมประเภทต่างๆ ที่มีอิทธิพลต่อรูปแบบสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัย ลักษณะอีสานร่วมสมัยเชิงนามธรรม ได้แก่ ลักษณะเรียบง่าย สมถะ ไม่หรูหราและสวยด้วยแก่นแท้ของสถาปัตยกรรม ความซื่อตรง สงบ โปร่งใส ตรงไปตรงมาและมีสัจจะ ลักษณะถ่อมตนไม่ใหญ่โตอวดอิทธิพล ลักษณะที่สามารถรับรู้การเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ ลักษณะบึกบึน แข็งแรงมีพลัง และลักษณะที่แสดงถึงอิสระทางความคิด กล้าที่จะคิด กล้าทำ และกล้าแสดงออกของผู้ออกแบบ และลักษณะอีสานร่วมสมัยเชิงรูปธรรม ได้แก่ การวางผังและการจัดกลุ่มอาคาร หลังคา ลักษณะการซ้อนชั้นของหลังคา การยื่นชายคา ความชันของหลังคา ฐานอาคาร การเลือกใช้วัสดุผนัง องค์ประกอบตกแต่งของสถาปัตยกรรม ความสัมพันธ์ของอาคารกับภูมิทัศน์ภายนอก การเลือกใช้สี และปัจจัยประกอบเพิ่มเติมต่างๆ ของสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัย และแนวโน้มและแนวทางในการพัฒนาสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัยในอนาคต นอกจากนั้นจากการศึกษา พบว่ากลุ่มสถาปนิกทั่วไปและกลุ่มบุคคลทั่วไปมีความคิดเห็นแตกต่างกันในบางประเด็น ทั้งนี้ ย่อมแสดงว่าสถาปนิกผู้ออกแบบสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัยในอนาคตจะต้องตระหนักถึงความคิดเป็นของกลุ่มบุคคลทั่วไปที่มีต่อสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัยในอนาคตจะต้องตระหนักถึงความคิดเป็นของกลุ่มบุคคลทั่วไปที่มีต่อสถาปัตยกรรมอีสานร่วมสมัย เพื่อใช้เป็นแนวทางในการออกแบบต่อไป