วิทยานิพนธ์ (ศป.ด.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2555

งานวิจัยและสร้างสรรค์นี้เกิดจากการพิจารณาถึงความสำคัญของพุทธประวัติในตอนมารผจญที่ได้กล่าวถึงเหตุการณ์ของพระสิทธัตถะที่กำลังพยายามเอาชนะต่อกิเลส หรือมารที่เกิดจากจิตปรุงแต่งให้มาขัดขวางความตั้งใจเพื่อมุ่งสู่การตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ซึ่งเป็นเหตุการณ์ที่มีความสำคัญในพุทธศาสนามากที่สุดตอนหนึ่ง และมีความสำคัญต่อการสร้างสรรค์ศิลปกรรมในทุกยุคสมัยเพื่อส่งเสริมพุทธศาสนา แต่ความศรัทธาของคนมีทัศนคติที่เปลี่ยนไปในทางต่ำลงต่อพุทธศาสนา ผู้วิจัยจึงมีความสนใจในเรื่องของการสร้างสรรค์ภาพมารผจญที่ได้นำเนื้อหาจากพุทธประวัติ แนวทางจากจิตรกรรมไทยมาสู่การสร้างสรรค์ด้วยวิดีโออาร์ต ที่เป็นสื่อศิลปะสามารถสื่อสารเนื้อหาด้วยภาพ และเสียง สร้างความน่าสนใจต่อคนยุคปัจจุบันได้อีกแนวทางหนึ่ง ในขณะที่คนในสังคมอยู่ท่ามกลาง สื่อชนิดต่างๆที่นับวันจะทวีเพิ่มมากขึ้นและมีผลต่อความคิดของคนเป็นอย่างมาก โดยการวิจัยมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาแนวคิด ปรัชญา ของพุทธประวัติ ตอน มารผจญที่แสดงออกผ่านงานทัศนศิลป์ และเพื่อสร้างสรรค์ผลงานศิลปะร่วมสมัย ตอน มารผจญ ในลักษณะวิดีโออาร์ต ด้วยวิธีการศึกษา จากการสร้างกรอบแนวคิด การศึกษาแนวคิด ทฤษฎีของพุทธประวัติมารผจญ และศิลปะร่วมสมัย สู่การสร้างสรรค์งานและการเผยแพร่ผลงานต่อสาธารณะด้วยการจัดนิทรรศการศิลปะ เพื่อนำผลจากการรับรู้ของผู้ชมมาวิเคราะห์ต่อคุณค่าของผลงานวิดีโออาร์ต ผลการวิจัยสรุปว่า ผู้วิจัยได้นำแนวคิดเรื่องของกิเลสมารมาเป็นแนวทางการสร้างสรรค์ ด้วยทฤษฎีศิลปะการใช้คุณค่าของศิลปะในอดีตกลับมาสร้างสรรค์ใหม่ (Appropriation) มาเป็นแนวทางสำคัญในการสร้างสรรค์ และใช้แนวคิด โครงสร้างภาพมารผจญจากจิตรกรรมฝาผนังของไทย ผสมผสานผลงานศิลปะร่วมสมัยที่สื่อภาพมารผจญให้ผู้ชมสามารถเชื่อมโยงประสบการณ์การรับรู้เดิมในเรื่องของคุณค่าจากภาพมารผจญ การตีความ และส่งผลความคิดต่อเรื่องความเข้าใจ ทบทวนตนเองในเรื่องภาวะกิเลสที่มีอำนาจทำให้เกิดการปรุงแต่งจิตใจให้เกิดความโกรธ โลภ หลง จนทำให้ละจากความพยายามในการมุ่งสู่จุดหมายได้