การศึกษาการออกแบบพระอุโบสถในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้า เจ้าอยู่หัวนี้ มีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษารูปแบบของศิลปะสถาปัตยกรรมที่มีผล ต่อการออกแบบ ปัจจัยที่มีส่วนกำหนดแนวความคิด จนถึงรูปแบบ ลักษณะ และองค์ประกอบทางสถาปัตยกรรม และ พัฒนาการทางความคิด โดยมีวิธี การศึกษาจากข้อมูลทางเอกสาร และข้อมูลการศึกษาทางกายภาพของสถานที่จริง จำนวน 12 แห่ง นำมาวิเคราะห์เปรียบเทียบอันทำให้ทราบข้อสรุปสุดท้าย จากการศึกษาวิจัยพบว่า พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ทรงศึกษางานสถาปัตยกรรมอย่างเป็นระบบ เนื่องจากได้รับการปลูกฝังจาก พระราชบิดา จากครูชาวตะวันตก รวมทั้งได้ทรงมีโอกาสเดินทางไปยุโรปถึง 2 ครั้ง ได้พบปะกับสถาปนิก ศิลปินต่าง ๆ โดยพระองค์เองซึ่งเป็นประสบการณ์ตรง และได้นำมาเป็นแบบอย่างในการพัฒนาบ้านเมือง ซึ่งต่างจากรัชกาลก่อนหรือ จากที่ผ่านมาที่ได้มีการส่งราชทูตไปแทน จึงเป็นผลให้เกิดการปรับเปลี่ยน ทางด้านความเชื่อ แนวความคิด อุดมคติที่มีต่อรูปแบบสถาปัตยกรรมอย่างรุนแรง และสิ่งที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงนี้ก็มาจากปัจจัยพื้นฐานของมนุษย์ที่ต้องการ มีเศรษฐกิจเพื่อเป็นสิ่งที่หล่อเลี้ยงสภาพคล่องภายในประเทศรวมทั้งทรงมี พระราชนิยมส่วนพระองค์อันเกิดจากการรับรู้ที่ได้ศึกษามาจากสถานที่ต่าง ๆ ทั้งในประเทศ และต่างประเทศของพระองค์ จนส่งผลถึงพระอารามที่พระองค์ ทรงสร้าง ซึ่งล้วนมีเหตุผลมาจากการสร้างวัดคู่วัง โดยมีการให้ความสนับสนุน พุทธศาสนาทางฝ่ายธรรมยุติกนิกายเพื่อเป็นเครื่องมือในการพัฒนาทรัพยากร บุคคล และพัฒนาประเทศอันเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้เกิดการก่อรูปทาง สถาปัตยกรรมทั้งในส่วนพระนคร และขยายออกสู่ภูมิภาค ลักษณะทางสถาปัตยกรรมและองค์ประกอบสถาปัตยกรรมยังคงเป็นการสืบต่อมา จากรัชกาลที่ 4 ในช่วงต้นรัชกาล แต่สิ่งที่ทำให้เกิดจุดเปลี่ยนทางสถาปัตยกรรมนั้น ได้เกิดขึ้นเมื่อมีการสร้างวัดนิเวศธรรมประวัติซึ่งอยู่ในช่วงต้นรัชกาล โดยที่เป็นการ ออกแบบโดยสถาปนิกชาวตะวันตก ซึ่งได้ส่งผลกระทบในเรื่องของแนวความคิดในการ ออกแบบของสถาปนิกไทยที่จากเดิมมีพื้นฐานในด้านรูปแบบประเพณี ตลอดจนความ เชื่อ ที่ปรากฎในองค์ประกอบสถาปัตยกรรมส่วนต่าง ๆ ของพระอุโบสถในช่วงต้น รัชกาล ถึงปลายรัชกาลซึ่งมีรูปแบบที่ยังคงเป็นการเลียนแบบศิลปสถาปัตยกรรม แบบตะวันตก ครั้นถึงช่วงปลายรัชกาลรูปแบบที่คลี่คลายผสมผสานแนวความคิด ระหว่างตะวันตกกับของไทยเช่นที่พระอุโบสถวัดเบญจมบพิตร