วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2541

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาชีวิต แนวคิด การตัดสินใจและการทำงานของสรรพสิริ วิรยศิริ ในงานข่าวโทรทัศน์และปฏิสัมพันธ์ระหว่างสภาพเศรษฐกิจและสังคมไทย กับการทำงานของสถาบันสื่อสารมวลชนที่สรรพสิริดำเนินงานในแต่ละช่วงเวลา ตลอดจนศึกษาคุณูปการที่มีต่อในงานข่าวโทรทัศน์ โดยใช้แนวคิดทฤษฎี 3 กลุ่มคือ เรื่องการศึกษาบันทึกประวัติชีวิตบุคคล แนวคิดเรื่องข่าวและผู้สื่อข่าวโทรทัศน์ และเรื่องบุคลากรในองค์กรสื่อสารมวลชน ผลการวิจัยพบว่า การเข้าสู่งานข่าวโทรทัศน์ของสรรพสิริ ประกอบด้วยปัจจัย 3 ประการ คือ 1. บุคลิกภาพประกอบด้วยบุคลิกภาพในการเป็นผู้แสวงหาข่าวสาร บุคลิกภาพในการเป็นผู้ให้ข่าวสาร และบุคลิกภาพอันเป็นองค์ประกอบพื้นฐานในการเป็นผู้สื่อข่าว 2. ทักษะพื้นฐานด้านภาษาอังกฤษภาษาไทยและทักษะทางด้านภาพข่าวสาร 3. ความมุ่งมั่นในการเป็นผู้สื่อข่าวโทรทัศน์ ส่วนการประเมินคุณลักษณะของผู้สื่อข่าวโทรทัศน์ ในกรณีของสรรพสิรินั้นพบว่าได้แสดงออก 2 ด้านคือ 1. การรับรู้ในงานวิชาชีพ ประกอบด้วย มีการศึกษาดี รู้ภาษาที่สอง มีความสนใจในข่าวและเหตุการณ์ปัจจุบัน มีสิ่งยืนยันความใฝ่ฝันในการเป็นผู้สื่อข่าว และมีความสามารถในการเขียน 2. ทักษะความเชี่ยวชาญเฉพาะ ประกอบด้วย มีบุคลิกภาพเหมาะสม สามารถทำงานหน้าจอโทรทัศน์ได้ และมีความชำนาญอื่นๆ ที่เกี่ยวข้องในด้านอุดมคติของการทำงานสรรพสิริเสนอว่า ข่าวคือเกียรติและศักดิ์ศรีของสื่อมวลชน ข่าวต้องเป็นข่าวโดยอยู่บนพื้นฐานความเป็นจริง ไม่มีการชี้นำ และเพื่อประกอบวิจารณญาณของผู้ชม การเสนอข่าวต้องเสนออย่างเป็นกลาง การวิเคราะห์บทบาทของสรรพสิริในฐานะปัจเจกบุคคลในองค์กรพบว่า สรรพสิริทำงานข่าวโทรทัศน์ 3 ระยะ ระยะแรกในฐานะหัวหน้าฝ่ายข่าวและการประกาศบริษัท ไทยโทรทัศน์ ระหว่างปี พ.ศ. 2498-2500 ซึ่งงานข่าวโทรทัศน์เริ่มต้นด้วยความไม่พร้อม ต้องอาศัยความสามารถของปัจเจกบุคคล ระยะที่ 2 ในฐานะหัวหน้าฝ่ายข่าวสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 ระหว่างปี 2512-2514 ภายใต้ระบบเอกชนที่มีอิสระพอสมควร แต่ก็มีขีดจำกัดด้านธุรกิจ ระยะสุดท้าย ในฐานะผู้จัดการ บริษัท ไทยโทรทัศน์ จำกัด ระหว่างปี พ.ศ. 2518-2519 สรรพสิริได้ใช้วิชาชีพสื่อสารมวลชน พัฒนางานข่าวโทรทัศน์แต่ไม่อาจหลีกเลี่ยงจากผลกระทบจากการเมืองจนต้องยุติการทำงาน ด้วยการถูกปลดออกจากเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ผู้วิจัยยังพบว่า สรรพสิริได้บุกเบิกและพัฒนางานสื่อสารมวลชนรูปแบบใหม่ โดยอาศัยความเข้าใจและผสมผสานงานสื่อสารมวลชนแต่ละแบบควบคู่กัน เช่น ใช้แอนนิเมชั่นกับภาพยนตร์ ในงานโฆษณา ใช้วิทยุสื่อสารกับการเสนอข่าว วิทยุกระจายเสียงในงานข่าว เป็นต้น