พัฒนาการเรียนการสอนโดยใช้การมีส่วนร่วมและการเรียนรู้ด้วยตนเองต่อสัมฤทธิผลของนิสิต ที่ลงทะเบียนเรียนวิชาลำดับขั้นตอนของชีวิต ภาคปลายปีการศึกษา 2544 โดยนิสิตกลุ่มทดลองคือ นิสิตตอน 1 จำนวน 59 คน ได้รับการสอนแบบการเรียนรู้ด้วยตนเองผ่านสื่อต่างๆ เสริมการเรียนรู้แบบการีส่วนร่วม ส่วนนิสิตกลุ่มควบคุมคือ นิสิตตอน 2 จำนวน 11 คน ใช้วิธีสอนแบบการบรรยายเน้นการอภิปราย การวิจัยนี้ ทดสอบความแตกต่างของค่าเฉลี่ยและออกแบบการทดลองโดยใช้ Factorial design เพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่าง 3 ลักษณะคือ พื้นการศึกษา (กลุ่ม) ชั้นปีและเพศ ทดสอบวัดผลสัมฤทธิ์ของวิชาลำดับขั้นตอนของชีวิต รวบรวมข้อมูล วิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้ค่าสถิติ ผลการวิจัยพบว่า นิสิตกลุ่มทดลองที่ได้รับการสอนแบบที่พัฒนาขึ้นมีผลสัมฤทธิ์ไม่แตกต่างจากนิสิตกลุ่มควบคุมที่ใช้การบรรยาย ประกอบการอภิปราย ที่ระดับความมีนัยสำคัญ 0.05 (t < 1.98) และนิสิตปีที่ 1 กลุ่มที่พื้นวิทยาศาสตร์มีผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่านิสิตชั้นปีอื่นๆ กลุ่มที่ไม่มีพื้นวิทยาศาสตร์ และนิสิตที่เรียนภาคปลายจำนวนน้อย (70 คน) ผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนสูงกว่านิสิตที่เรียนภาคต้น ที่มีจำนวนมากกว่า (283 คน) อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ P <= 0.05 (t > 1.98) ผลการวิเคราะห์ความแปรปรวน 3 ลักษณะระหว่างกลุ่ม เพศ และชั้นปี พบว่า มีความสัมพันธ์ 2 ลักษณะระหว่างชั้นปี และพื้นการศึกษา (กลุ่ม) (F=6.482) แต่ไม่พบความสัมพันธ์ในทั้ง 3 ลักษณะ (F=0.448) และจากผลการสำรวจความพึงพอใจของการเรียนการสอนที่พัฒนาขึ้น 30% ของนิสิตกลุ่มทดลองที่ส่งแบบสำรวจคืน พอใจ