วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2540

วิทยานิพนธ์เรื่องนี้มีจุดมุ่งหมายที่จะศึกษาประวัติชีวิตและผลงานด้านเพลง ตลอดจนวิเคราะห์ ปัจจัยที่มีส่วนเกี่ยวข้องกับความสามารถในการประพันธ์เพลง รวมทั้งวิเคราะห์รูปแบบและลักษณะผลงานเพลงของสง่า อารัมภีร เพื่อชี้ให้เห็นถึงพัฒนาการในด้านต่างๆ ที่มีส่วนสัมพันธ์กับความสามารถในการประพันธ์เพลงและสาเหตุที่ทำให้ผลงานเพลงส่วนมากของสง่า อารัมภีร เป็นที่นิยมกันอย่างกว้างขวาง ผลจากการศึกษาวิเคราะห์พบว่า การพัฒนาการของชีวิตในช่วงเวลาต่างๆ ตั้งแต่เด็ก นั้นมีส่วนสำคัญในการส่งเสริมความสามารถในการประพันธ์เพลงของสง่า อารัมภีร แบ่งได้ 5 ประการคือ หนึ่ง ปัจจัยสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการเรียนดนตรี สอง คุณสมบัติส่วนตัวที่เหมาะสมกับการเรียนดนตรี สาม โอกาสในการเรียนรู้ดนตรี สี่ โอกาสในประสบการณ์ดนตรี ห้า โอกาสในการทำงานด้านดนตรี ทั้ง 5 ปัจจัยนี้ มีความสัมพันธ์กับการสร้างผลงานของสง่า อารัมภีรในเวลาต่อมา ส่วนการวิเคราะห์ผลงานนั้นพบว่า สง่า อารัมภีร เป็นผู้หนึ่งในการสืบต่อกระแสธารในการพัฒนาเพลงไทยสากลจากยุคอดีต ผลงานเพลงนั้นได้รับอิทธิพลจากเพลงไทยและสากลซึ่งกำลังได้รับความนิยมอย่างมากในสมัยนั้น ส่วนรูปแบบและวิธีสร้างผลงานเพลงนั้น สง่า อารัมภีร แต่งเพลงสำหรับใช้ในสื่อประเภทต่างๆ มีทั้งเพลงประกอบละครเวที, ภาพยนต์, ละครโทรทัศน์ และเพลงร้องทั่วไป หลายๆ บทเพลงเป็นที่รู้จักของประชาชนและมีความไพเราะทำให้ได้รับความนิยมจนถึงปัจจุบัน ในด้านคำประพันธ์มีการใช้รูปแบบทั้งเหมือนและคล้ายคลึงฉันทลักษณ์เดิม คือ กลอนและกาพย์ มีการเลือกใช้คำที่มีความหมายทำให้เกิดความไพเราะและชักนำให้เกิดจินตภาพ ความคิด ตลอดจนเร้าอารมณ์สะเทือนใจ นอกจากนี้ยังใช้กลวิธีในการแต่งเพลงหลายรูปแบบ จึงทำให้ได้บทเพลงที่มีความไพเราะแตกต่างกันไป สรุปจากการวิจัยในครั้งนี้พบว่านักประพันธ์เพลงนั้น นอกจากจะต้องมีความรู้ทางด้านดนตรีและภาษาอย่างดีแล้วสิ่งสำคัญที่ทำให้ผลงานเพลงของแต่ละบุคคลแตกต่างกันคือ แรงบันดาลใจ และจินตการที่มีอยู่เฉพาะตัวของบุคคลนั้น ตามความรู้สึกนึกคิดในขณะนั้น ซึ่งมักจะแตกต่างกันไปตามสถานการณ์ อารมณ์และประสบการณ์ ที่สั่งสมมาของนักประพันธ์เพลงแต่ละคน