การจัดการข้าวแปลกปลอม (ข้าววัชพืช) อย่างมีส่วนร่วมในนาข้าวของเกษตรกร ในเขตตำบล ลำพญา อำเภอบางเลน จังหวัดนครปฐม แบ่งการทดลองเป็น 3 ขั้นตอน ได้แก่ ขั้นตอนที่ 1 วิเคราะห์ปัญหาของพื้นที่เป้าหมาย โดยศึกษาข้อมูลพื้นฐานการทำนา พบว่า ชาวนานิยมซื้อเมล็ดพันธุ์ข้าวจากร้านค้าใกล้บ้าน (80.25 เปอร์เซ็นต์) ซื้อจากเพื่อนชาวนาและเก็บ เมล็ดพันธุ์ไว้ใช้เอง (17.21 และ 2.50 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ) การทำนามีการกำจัดข้าววัชพืชโดยการ ไถล่อทำลายข้าวเรื้อ ขั้นตอนที่ 2 เพิ่มพูนความรู้ ระดมความคิดเพื่อหาวิธีกำจัดข้าววัชพืช และทำการทดสอบ เบื้องต้น จากการทำเวทีระดมความคิดร่วมกับศึกษาดูงานการทำนาของศูนย์วิจัยข้าวปทุมธานี และ แลกเปลี่ยนความคิดเห็นระหว่างชาวนาและนักวิจัยได้ข้อสรุปว่าใช้เมล็ดพันธุ์บริสุทธิ์จากศูนย์วิจัยฯ เปรียบเทียบวิธีการทดลอง 4 วิธี ได้แก่ วิธีกล (ไถทำลายข้าวเรื้อ 2 ครั้ง + ตัดข้าววัชพืชในระยะตั้ง ท้อง) วิธีที่ 2 และ 3 กำจัดด้วยสารเคมี : หว่านด้วยสาร Thiobencarb 5% + 2, 4-D 2% Gr (แซทเทอน ดี) สาร Oxadiargyl 40% SC. (ราฟท์) (ในแปลงหลังหว่านข้าว 10 – 11 วัน ระดับน้ำอยู่ระดับ 3 – 5 เซนติเมตร คุมระดับน้ำให้คงที่นาน 10 วัน) วิธีที่ 4 ได้แก่ การใช้ผ้าชุบสาร Glufosinate ammonium (บาสต้า-เอ็กซ์) ลูบไปบนใบข้าววัชพืชในระยะตั้งท้อง จากการทดลองพบว่าวิธีกลและวิธีการลูบใบ ข้าววัชพืชด้วยสาร Glufosinate ammonium (บาสต้า-เอ็กซ์) มีแนวโน้มดีที่สุด มีข้าววัชพืชเพิ่มขึ้น 0 และ 5 เปอร์เซ็นต์ ส่วนแปลงที่กำจัดข้าววัชพืชด้วยสาร Thiobencarb 5% + 2, 4-D 2% Gr (แซทเทอน ดี) และ Oxadiargyl 40% SC. (ราฟท์) ในแปลงนาที่มีน้ำระดับ 3 – 5 เซนติเมตรหลังหว่านข้าว 10 – 11 วัน มีข้าววัชพืชเพิ่มขึ้น 5 และ 50 เปอร์เซ็นต์ อีกรายมีข้าววัชพืชลดลง 10 เปอร์เซ็นต์ และมีปัญหา คือสภาพพื้นที่ไม่สม่ำเสมอการใช้สารกำจัดข้าววัชพืชจึงไม่ค่อยได้ผล ขั้นตอนที่ 3 การทดสอบซ้ำ โดยคัดเลือกวิธีที่ดีที่สุดจาการศึกษาชุดที่ 2 ชาวนาเลือกทดลองไถ ทำลายข้าวเรื้อ 2 ครั้ง หว่านด้วยเมล็ดพันธุ์บริสุทธิ์ เปรียบเทียบการกำจัดข้าววัชพืชที่เหลือในแปลงนา 2 วิธีคือ วิธีกล (ตัดหรือถอน ต้นข้าววัชพืช) เปรียบเทียบกับการใช้สารเคมี Glufosinate ammonium (บาสต้า-เอ็กซ์) ลูบใบข้าววัชพืชในระยะต้นข้าวตั้งท้อง พบว่าหลังจากไถทำลายข้าวเรื้อ 2 ครั้ง นา ส่วนใหญ่มีข้าววัชพืชลดลงใกล้เคียงกัน (20 – 30 เปอร์เซ็นต์) ด้านผลผลิตพบว่า ได้ผลผลิตไม่แตกต่าง กันระหว่างวิธีทั้งสอง(535 – 991 กิโลกรัมต่อไร่) ในการทดลองต้นข้าวกระทบหนาวสลับร้อน และ เป็นโรคราทำให้ต้นข้าวไม่สมบูรณ์ มีผลผลิตต่ำ The collaborative management of invasive rice (weedy rice) in the rice fields of farmers in Lumpaya, Banglane district, Nakhon Pathom provice was divided into three stages as follows: Stage 1, the problem of the target area was analyzed based on its fundamental data of rice cultivation. From this, it was found that the farmers obtained their rice seeds through purchasing from the neighboring shops and fellow farmers as well as through self-storage at the rate of 80.25%, 17.28%, and 2.50%, respectively. As for rice cultivation, the farmers eradicated weedy rice by means of plowing the seed bank. Stage 2, in order to increase knowledge about the problem, brainstorming was employed to seek for means to eradicate the weedy rice. Accordingly, preliminary examination of the problem was performed through on-stage brainstorming, study visits to Pathum Thani Rice Research Center to observe rice cultivation, and exchanging ideas among farmers and reserchers. The conclusion was that high quality rice seeds from the rice research center should be used in four different experimental conditions, i.e. (1) mechanical control (plowing the land twice plus hand pulling or panicle removal of weedy rice, (2 and 3) Chemical control : 10-11 days after sowing rice i.e. butachlor/2,4-D , Thiobencarb 5% + 2, 4-D 2% Gr or oxadiargyl 40% SC. in water flooded seed bed, with the control over water to remain steady for 10 days, and (4) using some cloth dipped in glufosinate ammonium to apply onto the leaves of the weedy rice while they were at the panicle stage. After the experiment, it was found that the controlling and the applying of weedy rice leaves with Glufosinate ammonium provided the best result. To clarify, the weedy rice increased from zero and five percent while the field that used Thiobencarb 5% + 2, 4-D 2% Gr was covered with more weedy rice. Besides, since the rice ground was not smooth, the utilization of herbicide was not very successful. Stage 3, the results from the second stage was repeatedly examined by selecting the best means of weedy rice management for further experiment. That is, the farmers plowed the field to damage the land twice and then sowed it with clean seeds. After that, two means of weedy rice eradication were compared, i.e. using hand pulling and using herbicide (glufosinate ammonium) to apply onto the weedy rice leaves. The results showed that after plowing to eradicate the land twice, most rice fields had less weedy rice (20-30 percent). In regard to the yields, there was no difference between the two means of weedy rice eradication (535 -991 kilogram per rai).