วิทยานิพนธ์ (ค.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

ศึกษาวิวัฒนาการของแนวคิดเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษาในระบบของการศึกษาไทย ตั้งแต่ พ.ศ. 2435-พ.ศ. 2540 โดยการวิจัยเอกสาร และการวิเคราะห์เชิงอุปมัยโดยมีกรอบของการวิจัย 11 ประเด็น ได้แก่ (1) สิทธิที่จะได้รับการศึกษาแบบให้เปล่าในการศึกษาภาคบังคับ (2) สิทธิทางการศึกษาระดับมัธยมศึกษาในรูปแบบต่างๆ (3) สิทธิแห่งความเสมอภาคในการเข้าศึกษาในสถาบันระดับอุดมศึกษา (4) สิทธิที่จะรู้หนังสือ (5) สิทธิที่จะได้รับการศึกษาตลอดชีวิต (6) สิทธิที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับค่านิยมขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรมของกลุ่มชน (7) สิทธิที่จะได้รับการแนะแนวอาชีพ (8) สิทธิที่จะเรียนรู้เกี่ยวกับสิทธิมนุษยชน (9) สิทธิในการเลือกประเภทการศึกษาให้กับบุตรหลาน (10) สิทธิที่จะมีเสรีภาพทางความคิด มโนธรรม และศาสนา (11) สิทธิที่จะมีส่วนร่วมในการศึกษา ผลการวิจัยสรุปได้ดังนี้ ช่วงที่ 1 (พ.ศ. 2435-2463) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 7 ประเด็น กล่าวคือ สาระบัญญัติในกฎหมาย 6 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3, 4, 9, 10 และ 11 แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 4 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 6, 10 และ 11 ช่วงที่ 2 (พ.ศ. 2464-2474) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 4 ประเด็น กล่าวคือสาระบัญญัติในกฎหมาย 3 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 9 และ 11 แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 1 ประเด็น คือประเด็นที่ 10 ช่วงที่ 3 (พ.ศ. 2475-2487) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 7 ประเด็น กล่าวคือสาระบัญญัติในกฎหมาย 4 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3, 10 และ 11 ปรากฏแนวคิดเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 7 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3, 4, 8, 9, 10 และ 11 ช่วงที่ 4 (พ.ศ. 2488-2503) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 8 ประเด็น กล่าวคือ สาระบัญญัติในกฎหมาย 5 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3, 6, 10 และ 11 แนวคิดเกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 5 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 2, 3, 4 และ 9 ช่วงที่ 5 (พ.ศ. 2504-2515) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 7 ประเด็น กล่าวคือ สาระบัญญัติในกฎหมาย 3 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3 และ 11 แนวคิดที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 7 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 2, 3, 4, 7, 9 และ 11 ช่วงที่ 6 (พ.ศ. 2516-2540) ปรากฏสาระที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา 11 ประเด็น กล่าวคือสาระบัญญัติในกฎหมาย 6 ประเด็น ได้แก่ ประเด็นที่ 1, 3, 5, 6, 10 และ 11 ส่วนแนวคิดที่เกี่ยวกับสิทธิทางการศึกษา ปรากฏทุกประเด็นตามกรอบการวิจัย