วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2542

วิทยานิพนธ์นี้มีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษากลวิธีการถามในปริจเฉทการสัมภาษณ์ทางโทรทัศน์สองประเภท ได้แก่ การสัมภาษณ์เพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ผู้ให้สัมภาษณ์ และการสัมภาษณ์เพื่อหาข้อเท็จจริง ข้อมูลที่ใช้ในการศึกษาได้จากบทสัมภาษณ์ในช่วงทอล์คโชว์ของรายการทไวไลท์โชว์ และบทสัมภาษณ์จากรายการไอทีวีทอล์ค รายการละ 10 ครั้ง ผลการศึกษาพบว่า ผู้สัมภาษณ์ใช้กลวิธีหลายอย่างเพื่อให้ได้ข้อมูลที่ต้องการในปริจเฉทการสัมภาษณ์ทางโทรทัศน์ จากการศึกษาเรื่องรูปประโยคที่ใช้ถามในปริจเฉทการสัมภาษณ์สองประเภทพบว่า ผู้สัมภาษณ์ใช้รูปประโยค 2 ชนิด ได้แก่ ประโยคคำถาม และประโยคบอกเล่าหรือปฏิเสธ ส่วนกลวิธีการถามที่ใช้ในปริจเฉทการสัมภาษณ์มี 8 กลวิธี ได้แก่ การถามในลักษณะสรุปคำตอบ การชี้นำคำตอบ การรุกไล่ด้วยคำถามต่อเนื่อง การเปลี่ยนคำถาม การซ้ำคำถาม การใช้ประโยคบอกเล่าเพื่อยั่วยุ การตั้งคำถามจากเหตุการณ์สมมุติและการตั้งคำถามแย้ง นอกจากนี้เพื่อให้การสัมภาษณ์บรรลุวัตถุประสงค์ที่วางไว้ ผู้สัมภาษณ์ยังใช้กลวิธีเสริมการถามอีก 5 กลวิธี ได้แก่ การเสริมคำตอบ การทวนคำตอบ การกล่าวแสดงความชื่นชมผู้ให้สัมภาษณ์ การหยอกเย้าและการตัดบท เมื่อศึกษาเปรียบเทียบพบว่า ผู้สัมภาษณ์ในรายการโทรทัศน์ที่เน้นวัตถุประสงค์ต่างกันสองประเภทใช้กลวิธีการถามและกลวิธีเสริมการถามแตกต่างกัน กลวิธีการถามและกลวิธีเสริมการถามที่ผู้สัมภาษณ์ในรายการโทรทัศน์ที่เน้นวัตถุประสงค์เพื่อสร้างภาพลักษณ์ที่ดีให้แก่ผู้สัมภาษณ์เลือกใช้มากจนถือเป็นลักษณะเด่นของการสัมภาษณ์ ได้แก่ การถามในลักษณะสรุปคำตอบ การชี้นำคำตอบ การเสริมคำตอบ การทวนคำตอบ การกล่าวแสดงความชื่นชมผู้ให้สัมภาษณ์และการหยอกเย้า ในขณะที่กลวิธีการถามและกลวิธีเสริมการถามที่ผู้สัมภาษณ์ในรายการโทรทัศน์ที่เน้นวัตถุประสงค์เพื่อหาข้อเท็จจริงจากผู้ให้สัมภาษณ์เลือกใช้มากจนถือเป็นลักษณะเด่นของการสัมภาษณ์ ได้แก่ กลวิธีการรุกไล่ด้วยคำถามต่อเนื่อง การเปลี่ยนคำถาม การซ้ำคำถาม การใช้ประโยคบอกเล่าเพื่อยั่วยุ การตั้งคำถามจากเหตุการณ์สมมุติ การตั้งคำถามแย้งและการตัดบท ความแตกต่างของการเลือกใช้กลวิธีนี้อธิบายได้ด้วยเรื่องปริบทของการสัมภาษณ์ จากการศึกษาเรื่องปริบทของการสัมภาษณ์พบว่า รายการทไวไลท์โชว์และรายการไอทีวีทอล์คมีปริบทที่แตกต่างกัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ร่วมเหตุการณ์ การสื่อสาร ในรายการทไวไลท์โชว์ ผู้ให้สัมภาษณ์ให้ความร่วมมือในการตอบคำถามเป็นอย่างดีตลอดการสัมภาษณ์คู่ถ้อยคำถาม-ตอบที่พบเป็นแบบเสร็จสิ้นในหนึ่งคู่มากกว่าที่ปรากฎในรายการไอทีวีทอล์ค กลวิธีที่ปรากฎเป็นไปในลักษณะของการช่วยทำให้คำตอบของผู้ให้สัมภาษณ์ฟังดูดียิ่งขึ้น ในขณะที่ผู้ให้สัมภาษณ์ในรายการไอทีวีทอล์คให้ความร่วมมือในการตอบคำถามน้อยกว่าผู้ให้สัมภาษณ์ในรายการทไวไลท์โชว์ กลวิธีที่ปรากฎใช้จึงมักเป็นไปในลักษณะของการคาดคั้นและรุกไล่คำตอบอยู่เสมอ คู่ถ้อยคำถาม-ตอบแบบยืดเยื้อจึงปรากฎในรายการนี้มากกว่าในรายการทไวไลท์โชว์