วิทยานิพนธ์ (นศ.ม.)-- จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2549

ศึกษารูปแบบ วิธีการนำเสนอและศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อรายการสนทนาข่าวสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 โดยใช้ระเบียบวิธีวิจัยวิเคราะห์รูปแบบและเนื้อหารายการของรายการข่าววันใหม่ รายการเช้าวันใหม่ รายการเรื่องเล่าเช้านี้ รายการเที่ยงวันทันเหตุการณ์ และรายการเรื่องเด่นเย็นนี้ ที่ออกอากาศระหว่าง พ.ศ. 2548-2549 และการสัมภาษณ์เจาะลึก ผลการวิจัยพบว่า พัฒนาการรายงานข่าวสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 แบ่งเป็น 3 ยุค คือ 1)ยุคเริ่มต้น พ.ศ. 2513-2528 ช่อง 3 ต้องเสนอข่าวร่วมกับช่อง 9 เป็นเวลา 5 ปี ทำให้ขาดอิสระในการทำงาน 2) ยุคเปลี่ยนแปลง พ.ศ. 2529-2545 ช่อง 3 แยกไปดำเนินการข่าวเอง มีการเปลี่ยนนโยบายและผังข่าว และนำดารามาอ่านข่าวเพื่อเพิ่มสีสัน 3) ยุคปรับเปลี่ยนวิธีการนำเสนอ พ.ศ. 2546-ปัจจุบัน ช่อง 3 เสนอรายการข่าวในรูปแบบสนทนาหรือการเล่าข่าว จากการศึกษาพบว่ารายการสนทนาข่าวสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 มีรูปแบบรายการเป็นสนทนาหรือเล่าข่าว โดยแบ่งเป็น 2 รูปแบบย่อยคือ 1) รูปแบบข่าวภาคปกติ (news bulletin) มีลักษณะการรายงานที่เป็นทางการและบรรยากาศที่จริงจัง 2) รูปแบบรายการสนทนาบันเทิง (news talk) มีลักษณะไม่เป็นทางการเน้นการเล่าข่าว ให้ความเพลิดเพลินผสมผสานการแสดงความคิดเห็น ด้านวิธีการนำเสนอพบว่ามี 3 วิธีคือ 1) การรายงาน/อ่านข่าว ได้แก่ รายการเที่ยงวันทันเหตุการณ์ และรายการเรื่องเด่นเย็นนี้ 2) การวิเคราะห์/ตีความ ได้แก่ รายการข่าววันใหม่ รายการเรื่องเล่าเช้านี้ 3) การผสมผสานระหว่างการอ่านและวิเคราะห์ได้แก่ รายการเช้าวันใหม่ ผู้ดำเนินรายการสนทนข่าวมีหน้าที่ในการเสนอข่าวให้ดึงดูดความสนใจ และลีลาเฉพาะตัวและการตีความข่าว ทำให้ผู้ดำเนินรายการกลายเป็นผู้มีชื่อเสียงในโลกของข่าว เนื้อหาของรายการสนทนาแบ่งออกเป็น 3 ส่วนคือ ข่าวเบา (soft news) ข่าวหนัก (hard news) และโฆษณา (advertisement) โดยพบว่าทุกรายการนำเสนอข่าวเบามากกว่าข่าวหนัก และมีสัดส่วนโฆษณามากกว่าเนื้อหาข่าวในบางรายการ ปัจจัยที่มีผลต่อรูปแบบและวิธีการนำเสนอรายการสนทนาข่าว ได้แก่ นโยบายการทำข่าวให้เข้าใจง่ายและเข้าถึงประชาชน สภาวะการแข่งขันทางธุรกิจ ความเป็นเจ้าของสื่อ และสภาวะทางการเมือง กล่าวโดยสรุป รายการข่าวทางสถานีโทรทัศน์ช่อง 3 ทำให้ข่าวโทรทัศน์เข้าใจง่ายและได้รับความนิยมกว้างขวาง (news popularization) รายการข่าวเปลี่ยนสถานะมาเป็นแนวพาณิชยนิยมมากขึ้น (news commercialization) และผู้ดำเนินรายการกลายเป็นผู้นำทางความคิดเห็น มีหน้าที่ใหม่คือการวิพากษ์วิจารณ์ และตีความข่าว (news interpretation)