วิทยานิพนธ์ (วท.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

ในงานวิจัยนี้ได้ทำการศึกษาเป็น 2 ส่วน ส่วนแรกเป็นการสกัดสีย้อมจากต้นขนุนโดยทำการวิเคราะห์ปัจจัยที่มีผลต่อการสกัดสีย้อมด้วยวิธีวิเคราะห์ 2[superscript k] Factorial มีตัวแปร คือ อุณหภูมิเวลาที่ใช้ในการสกัด และ อัตราส่วนโดยน้ำหนักระหว่างต้นขนุนแห้งต่อน้ำ จากการวิเคราะห์พบว่าค่าปัจจัยทีมีผลต่อการสกัดในรูปของเปอร์เซ็นต์ของแข็งโดยรวม คือ อัตราส่วนโดยน้ำหนักระหว่างต้นขนุนแห้งต่อน้ำจะมีผลต่อการสกัดมากที่สุด เวลา และอุณหภูมิที่ใช้ในการสกัด จะมีผลรองลงมาตามลำดับ จากผลที่ได้นำมาหาค่าของปัจจัยที่เหมาะสมที่สุดในการสกัด คือ อุณหภูมิ 90 ํC เวลา 150 นาที อัตราส่วนของต้นขนุนแห้งต่อน้ำเป็น 1 : 40 ส่วนที่สองเป็นการศึกษากระบวนการย้อมผ้าไหม และผ้าฝ้าย ด้วยน้ำสีที่สกัดได้จากการศึกษาในส่วนแรก พบว่า ภาวะที่เหมาะสมของการย้อมผ้าไหม และผ้าฝ้าย ด้วยน้ำสีที่สกัดได้ โดยไม่ใช้สารช่วยสีติด คือ อุณหภูมิ 100 ํC เวลา 40 นาที อัตราส่วนระหว่างน้ำต่อผ้า 50 : 1 ไม่ต้องปรับค่าความเป็นกรดเบส และอุณหภูมิ 80 ํC เวลา 40 นาที อัตราส่วนระหว่างน้ำต่อผ้า 30 : 1 ความเป็นกรดเบสเท่ากับ 7 ตามลำดับ ส่วนผลของการใช้สารช่วยสีติด สารส้ม เหล็ก และทองแดง สามารถเปลี่ยนเฉดสีของผ้าไหมและผ้าฝ้ายที่ย้อมด้วยน้ำสีที่สกัดจากต้นขนุน