วิทยานิพนธ์ (คพ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2548

นโยบายที่อยู่อาศัยได้รับการให้ความสำคัญจากฝ่ายการเมืองตั้งแต่ในรัฐบาลคึกฤทธิ์ ซึ่งได้มีการแถลงต่อรัฐสภา ว่าจะจัดสร้างอาคารสงเคราะห์ 20,000 หน่วยต่อปี รัฐบาลปัจจุบัน พ.ต.ท.ทักษิณ ชินวัตร ก็ได้ให้ความสำคัญเช่นเดียวกันซึ่งมีการกำหนดนโยบายที่อยู่อาศัยในการจัดสร้างที่อยู่อาศัยถึง 600,000 หน่วย ในระยะ เวลา 5 ปี โดยมีการเคหะแห่งชาติ(กคช.) เป็นผู้ดำเนินการ นโยบายของรัฐบาลคึกฤทธิ์และรัฐบาลปัจจุบันมีความคล้ายคลึงกันในเชิงของนโยบายที่ตั้งเป้าหมายจัดสร้างที่อยู่อาศัยเป็นจำนวนมากจึงน่าที่จะได้มีการศึกษาทบทวน การดำเนินงานในอดีตเพื่อเสนอแนะแนวทางการดำเนินงานในปัจจุบัน การศึกษาครั้งนี้เป็นศึกษาที่มาของนโยบาย แผนการดำเนินงานตามนโยบาย ผลการดำเนินงาน และปัญหาอุปสรรค ซึ่งได้ศึกษาโดยการค้นคว้าจากเอกสารด้วยกระบวนการวิจัยแบบวิเคราะห์เนื้อหาร่วมกับการทำการสัมภาษณ์แบบเจาะลึกโดยสัมภาษณ์กลุ่มประชากรที่เป็นพนักงานกคช.ในขณะนั้น ซึ่งแบ่งเป็น 2 กลุ่มคือ (1) กลุ่มจัดทำแผน (2) กลุ่มปฏิบัติตามแผน โดยกำหนดกลุ่มประชากรด้วยวิธีการแบบเจาะจงเนื่องจากกลุ่มประชากรมีจำกัด จากนั้นจึงนำข้อมูลที่ได้จากการค้นคว้าเอกสารและการสัมภาษณ์มาวิเคราะห์การนำนโยบายไปปฏิบัติด้วยตัวแบบทางด้านการจัดการและทดสอบความเที่ยงตรงของข้อมูลด้วยการจัดสนทนากลุ่มซึ่งผู้ร่วมสนทนากลุ่มได้แก่กลุ่มประชากรที่ได้ทำการสัมภาษณ์ในการเก็บข้อมูล ผลการศึกษาพบว่ากคช.สามารถดำเนินงานตามนโยบายรัฐบาลคึกฤทธิ์ได้เพียง 2 ปีคือโครงการในปีงบประมาณ 2519-2520 ซึ่งเริ่มก่อสร้างปี 2519 และมาแล้วเสร็จในปี 2526 โดยก่อสร้างที่อยู่อาศัยได้ 33,907 หน่วยและจัดหาที่ดินได้เฉพาะการซื้อที่ดินจากเอกชน และมีแหล่งเงินทุนจากการออกพันธบัตรจำนวน 1,000 ล้านบาทกู้เงินจากธนาคารพาณิชย์ ซึ่งปัญหาของการดำเนินงานได้แก่การเปลี่ยนแปลงนโยบายตามการเปลี่ยนแปลงรัฐบาล การไม่ได้รับการจัดสรรงบประมาณ การจัดหาที่ดินและขั้นตอนการดำเนินงานที่ล่าช้า แม้ในปัจจุบัน กคช.ได้เรียนรู้ประสบการณ์ในอดีตจึงมีการปรับเปลี่ยนวิธีการดำเนินงานโดยการให้เอกชนมามีบทบาทในการดำเนินงานมากขึ้นแต่ยังมีข้อเสนอแนะจากการศึกษาคือ 1. กคช. ต้องมีการเตรียมความพร้อมก่อนที่จะวางแผนนำนโยบายที่รัฐบาลมอบหมายไปปฏิบัติ ในด้านของการปรับเปลี่ยนองค์กรและบุคลากรให้สอดคล้อง กับแผนงาน มีแผนรองรับหากรัฐบาลไม่จัดสรรงบประมาณ และแนวทางการจัดหาที่ดิน 2. ควรมีการแบ่งกลุ่มเป้าหมายที่มีรายได้ไม่เกิน 17,500 บาทในการดำเนินโครงการบ้านเอื้ออาทรเป็นกลุ่ม ๆ ประเภท ก. ข. ค. เช่นเดียวกับการดำเนินงานตามนโยบายรัฐบาลคึกฤทธิ์