วิทยานิพนธ์ (ภ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2547

การวิจัยนี้เป็น pre-experimental study มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา (1) อัตราการเลิกบุหรี่ (2) เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ ปละ (3) ปัจจัยที่มีผลต่อการเลิกบุหรี่ในผู้ป่วยนอกคนไทยที่ได้รับการรักษาด้วยบูโพรพิออน การวิจัยนี้ทำการศึกษา ณ สถาบันธัญญารักษ์ ระหว่างเดือนพฤศจิกายน พ.ศ. 2546 ถึง มิถุนายน พ.ศ. 2547 ผู้ป่วยมารับการรักษา 104 คน เป็นเพศชาย ร้อยละ 87.5 เพศหญิง ร้อยละ 12.5 อายุเฉลี่ย 35.43+-11.73 ปี ผู้ป่วยร้อยละ 52.9 สูบบุหรี่วันละ 11-20 มวน อายุเฉลี่ยที่เริ่มสูงบุหรี่ 18.26+-4.43 ปี ระยะเวลาเฉลี่ยที่สูบบุหรี่ 17.17+-11.57 ปี คะแนนเฉลี่ยจากการทำแบบทดสอบการติดนิโคติน (Fagerstrom Test for Nicotine Dependence) 4.88+-2.49 คะแนน ภาวะจิตใจพึ่งพาบุหรี่เป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้ผู้ป่วยร้อยละ 68.3 ยังสูบบุหรี่อยู่ ผู้ป่วยร้อยละ 79.8 เคยพยายามเลิกบุหรี่มาก่อน และร้อยละ 31.7 เคยเลิกบุหรี่ได้นาน 1 ถึง 6 เดือน ในการศึกษานี้ผู้ป่วยได้บูโพรพิออน 150 มิลลิกรัม วันละครั้งตอนเช้า เป็นเวลา 3 วัน หลังจากนั้นเพิ่มเป็นวันละ 2 ครั้ง เช้า เย็น จนครบการรักษา 8 สัปดาห์ วันกำหนดเลิกบุหรี่ คือ วันที่ 8 ของการรักษา ประเมินผลการเลิกบุหรี่ 2 ครั้ง ที่ 8 สัปดาห์และ 3 เดือน มีผู้ป่วยเข้าร่วมการศึกษาจนครบทั้งสิ้น 30 คน อัตราการเลิกบุหรี่ใน 1 สัปดาห์ก่อนวันประเมินผล (point prevalence abstinence rate, PA) ที่ 8 สัปดาห์ และ 3 เดือน ซึ่งได้จากการสอบถามผู้ป่วย คือ ร้อยละ 25.0 และ 24.0 และอัตราการเลิกบุหรี่อย่างต่อเนื่อง (continuous abstinence rate, CA) ที่ 8 สัปดาห์ และ 3 เดือน คือ ร้อยละ 17.3 และ 14.4 ตามลำดับ จากการตรวจระดับโคตินินในปัสสาวะเพื่อยืนยันผลการเลิกบุหรี่ พบ PA ที่ 8 สัปดาห์ และ 3 เดือน คือ ร้อยละ 22.1 และ 20.2 และ CA ที่เวลาเดียวกัน คือ ร้อยละ 17.3 และ 14.4 ตามลำดับ เหตุการณ์ไม่พึงประสงค์ที่พบมากที่สุด คือ ปากแห้ง ร้อยละ 26.9 และนอนไม่หลับ ร้อยละ 25.0 ผู้ป่วยที่เลิกบุหรี่ได้อย่างต่อเนื่อง 3 เดือน มีน้ำหนักเฉลี่ยลดลง 0.36 กิโลกรัม ปัจจัยที่มีผลต่อ PA ที่ 3 เดือนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ซึ่งยืนยันผลโดยการตรวจโคตินินในปัสสาวะ ได้แก่ (1) ผู้ป่วยที่เป็นโสดมีโอกาสเลิกบุหรี่ได้มากกว่าผู้ป่วยที่แต่งงานแล้ว (OR = 0.21; 95%CI = 0.07-0.63, p = 0.006) (2) จำนวนครั้งของความพยายามเลิกบุหรี่ยิ่งมากยิ่งมีโอกาสเลิกบุหรี่ได้มากขึ้น (OR = 1.30; 95%CI = 1.07-1.60, p = 0.01) และ (3) ผู้ป่วยที่มีแรงจูงใจในการเลิกบุหรี่อยุ่ระดับ preparation มีโอกาสเลิกบุหรี่ได้มากกว่าผู้ป่วยที่มีแรงจูงใจในการเลิกบุหรี่อยู่ระดับ contemplation (OR = 4.92; 95%CI = 1.76-13.71, p = 0.002)