ความมุ่งหมายของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาความขัดแย้งในวรรณกรรม นิทานพื้นบ้านอีสานจำนวน 10 เรื่อง คือ ขูลู-นางอั้ว ผาแดงนางไอ่ กำพร้าผีน้อย ท้าวก่ำกาดำ พญาคันคาก ห้าผากไกลกะดัน ท้าวฮุ่งหรือเจือง ขุนบรม ตำนานฟ้าแดดสูงยาง และตำนานอุรังคธาตุ โดยศึกษาลักษณะ ของความขัดแย้งในวรรณกรรม และศึกษาภาพสะท้อนทางสังคมจาก ความขัดแย้ง พบว่าลักษณะะของความขัดแย้งในวรรณกรรมนิทาน พื้นบ้านอีสานมี 5 ลักษณะคือ ความขัดแย้งระหว่างมนุษย์กับมนุษย์ เป็นความขัดแย้งระหว่างคนดีกับคนชั่ว หรือเป็นความขัดแย้งระหว่าง คนต่างวัย ความขัดแย้งระหว่างมนุษย์กับสังคมเป็นความขัดแย้งระหว่าง บุคคลกับระเบียบทางสังคมด้านความคิดความเชื่อที่แตกต่างกันออกไป และรวมถึงความขัดแย้งระหว่างกลุ่มคนที่ต่างกันในเรื่องเผ่าพันธุ์ ศาสนา ค่านิยม และวัฒนธรรม ความขัดแย้งระหว่างมนุษย์กับสิ่งเหนือธรรมชาติ เป็นความขัดแย้งที่เชื่อกันว่าเกิดจากเทพเจ้า ภูติผีปีศาจ ชะตากรรม รวมไปถึงอำนาจทางไสยศาสตร์หรือสิ่งลี้ลับอื่น ๆ ที่กระทำให้มนุษย์ ได้รับทุกข์ภัยหรือแสดงภาวะไม่ปกติสุขต่าง ๆ ความขัดแย้งระหว่าง มนุษย์กับธรรมชาติเป็นความขัดแย้งที่มนุษย์ต้องเผชิญกับภัยธรรมชาติ ในรูปแบบต่าง ๆ และความขัดแย้งแต่ละลักษณะดังกล่าวบางครั้ง ปรากฏเป็นความขัดแย้งหลัก บางครั้งปรากฏเป็นความขัดแย้งรอง หรือเป็นความขัดแย้งปลีกย่อยอื่น ๆ ซึ่งล้วนเป็นปัจจัยที่มีส่วนเชื่อมโยง เหตุการณ์ในเรื่องที่ต่อเนื่องกันไปโดยสมบูรณ์ และมีความน่าสนใจยิ่งขึ้น ความขัดแย้งจึงมีความสำคัญต่อวรรณกรรมในฐานะเป็นองค์ประกอบ พื้นฐานของการสร้างทำให้มีโครงการเรื่อง มีเหตุการณ์และนาฏการตามมา ทั้งก่อให้เกิดรสต่าง ๆ ทางวรรณกรรม และแสดงความเป็นไปตามสัจธรรม ของชีวิตมนุษย์และสังคมเอาไว้ การศึกษาภาพสะท้องทางสังคมจาก ความขัดแย้งทางวรรณกรรม พบว่า กวีสะท้อนภาพสังคมในด้านคติความเชื่อ และศาสนา ด้านค่านิยมฮีตคลองประเพณี ด้านการเมืองการปกครอง ด้านความสัมพันธ์ระหว่างบุคคล และด้านความสัมพัรธ์ระหว่างชุมชน ภาพที่สะท้อนออกมาดังกล่าวล้วนเป็นประโยชน์แก่การศึกษาวิถีชีวิต และสภาพสังคมของชาวอีสานยุคก่อนได้ดี นับว่าเรื่องความขัดแย้ง ในวรรณกรรมไม่ได้สร้างขึ้นเพื่อความบันเทิงอย่างเดียว แต่ได้เสนอข้อเท็จจริงทางสังคมไว้ด้วย