วิทยานิพนธ์ (อ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2523

วิทยานิพนธ์นี้ มุ่งจะวิเคราะห์วรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ ในด้านลักษณะเนื้อเรื่อง ตัวละคร แนวความคิดทางสังคม และคุณค่าทางวรรณคดี โดยเปรียบเทียบเนื้อเรื่องและความสัมพันธ์ กับวรรณคดีเรื่องการะเกดฉบับอื่น ๆ วิทยานิพนธ์นี้ แบ่งเป็น 6 บท ในบทนำ กล่าวถึงสภาพทั่วไปของท้องถิ่นภาคอีสาน จุดมุ่งหมาย และขอบเขตของการวิจัย บทที่ 2 กล่าวถึงการศึกษาเปรียบเทียบเนื้อเรื่อง และความสัมพันธ์ของวรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ กับบทกล่อมเด็กการะเกด บทละครเรื่องการะเกด บทละครเรื่องพยาจิงโจ้ วรรณคดีเรื่องการะเกดของชาวปักษ์ใต้ และบทละครโทรทัศน์และภาพยนตร์เรื่องการะเกด บทที่ 3 กล่าวถึงประเภทของเรื่อง ลักษณะเนื้อเรื่อง และตัวละครของวรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ บทที่ 4 กล่าวถึงแนวความคิดทางสังคม ในวรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ บทที่ 5 เป็นการศึกษาคุณค่าทางวรรณศิลป์ ของวรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ โดยพิจารณาด้านฉันทลักษณ์และภาพพจน์ บทสุดท้าย เป็นการสรุปผลการวิจัยว่า วรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ มีลักษณะเป็นโรมานซ์ หรือนิทานทรงเครื่องจักร ๆ วงศ์ ๆ แบบนิทานชาดก มีความไพเราะทางสำนวนโวหารมีเนื้อหาเกี่ยวกับพระโพธิสัตว์ แสดงหลักธรรมในการครองชีวิต และแสดงความมีวัฒนธรรมของชาวอีสานด้วย นอกจากนี้ผู้วิจัยได้เสนอแนะว่า ผู้สนใจจะศึกษาเปรียบเทียบวรรณคดีอีสานเรื่องกาฬะเกษ กับนิทานทรงเครื่อง หรือนิทานชาดกเรื่องอื่นๆ