งานวิจัยนี้มีจุดประสงค์เพื่อศึกษาและเปรียบเทียบกลวิธีในการเรียนรู้คำศัพท์ ภาษาอังกฤษของนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ระหว่างแผนการเรียนวิทยาศาสตร์และ ศิลปะโรงเรียนหันคาพิทยาคม อำเภอหันคา จังหวัดชัยนาท ปีการศึกษา 2544 ประชากรของการศึกษานี้เป็นนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 6 ทั้งสิ้น 129 คน (แผนวิทยาศาสตร์ 78 คน, แผนศิลปะ 51 คน) การศึกษานี้ได้แบ่งนักเรียนแต่ละ แผนการเรียนออกเป็น 3 กลุ่ม คือ เก่ง, กลาง และอ่อน จากผลคะแนนการสอบใน Vocabulary Test และ Quick Placement Test งานวิจัยนี้ใช้แบบสอบถาม, การสัมภาษณ์ และ การทดลองโดยวิธี Think-aloud Protocols เพื่อเก็บข้อมูล ผลการตอบแบบสอบถามและการสัมภาษณ์พบว่านักเรียนแผนวิทยาศาสตร์รู้ความหมาย ของคำศัพท์จากพจนานุกรมอังกฤษ-ไทย, การถามเพื่อนและแปลศัพท์เป็นภาษาไทยและเรียนรู้ ศัพท์จากเกมคอมพิวเตอร์หรือประกาศโฆษณา ส่วนนักเรียนแผนศิลปะชอบถามความหมายของคำ จากเพื่อน ชอบทำงานเป็นกลุ่ม และฟังเพลงภาษาอังกฤษเพื่อเรียนรู้คำศัพท์ ใน Think- aloud Protocols พบว่านักเรียนแผนวิทยาศาสตร์กลุ่มเก่งใช้ความรู้เดิมและปริบทเพื่อ เดาความหมาย ส่วนนักเรียนแผนศิลปะชอบใช้พจนานุกรมอังกฤษ-ไทย กลุ่มอ่อนจะไม่สนใจ คำศัพท์ที่ยาก ผลการศึกษาสรุปได้ว่าความคิดเห็นเกี่ยวกับวิธีการเรียนรู้คำศัพท์ของนักเรียน ในแผนการเรียนดังกล่าวแตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญที่ p<0.05 อย่างไรก็ตามจากการที่ได้ สัมภาษณ์และทดลองพอสรุปได้ว่าครูควรสอนวิธีการเรียนรู้คำศัพท์ที่มีประสิทธิภาพเช่น การใช้ปริบทเพื่อเดาศัพท์และการใช้พจนานุกรมเพื่อค้นหาคำและความหมายของคำให้นักเรียน ในแผนการเรียนทั้งคู่