การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประสิทธิผลของการพัฒนารูปแบบโรงเรียน ส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออกของนักเรียนชั้นประถมศึกษาตอนปลาย จังหวัดนครนายก โดยการนำองค์ประกอบของโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ 5 องค์ประกอบมาดำเนินการ ได้แก่ นโยบายโรงเรียน การบริหารจัดการในโรงเรียน การจัดสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนที่เอื้อต่อ สุขภาพ โครงการร่วมระหว่างโรงเรียนและชุมชน และสุขศึกษาในโรงเรียน กลุ่มตัวอย่าง ประกอบด้วยนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 4, 5, 6 โรงเรียนวัดวังปลาจืด ตำบลพรหมณี อำเภอ เมือง จังหวัดนครนายก จำนวน 66 คน และผู้ปกครองนักเรียน จำนวน 53 คน ดำเนินการวิจัย ระหว่างวันที่ 1 พฤศจิกายน 2543 ถึง 31 มกราคม 2544 เก็บข้อมูลก่อนการทดลองและหลังการ ทดลอง ด้วยแบบสัมภาษณ์ประกอบการสังเกตในองค์ประกอบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพ แบบสอบถาม นักเรียนและผู้ปกครองในเรื่องความรู้ เจตคติและการปฏิบัติในการป้องกันและควบคุมโรคไข้ เลือดออก และแบบสำรวจความชุกชุมของลูกน้ำยุงลาย นำข้อมูลเชิงคุณภาพและข้อมูลเชิงปริมาณ วิเคราะห์ทางสถิติด้วยการแจกแจงความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ Paired Sample t-test ในส่วนของค่าดัชนีความชุกชุมของลูกน้ำยุงลายวิเคราะห์เชิงสถิติ ด้วยค่าร้อยละ ผลการวิจัยพบว่า ภายหลังการดำเนินกิจกรรมต่างๆ ในองค์ประกอบของโรงเรียนส่งเสริม สุขภาพ ส่งผลให้นักเรียนและผู้ปกครองมีคะแนนเฉลี่ยความรู้ในเรื่องโรคไข้เลือดออก เจตคติต่อ โรคไข้เลือดออก และการปฏิบัติในการป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก สูงกว่าก่อนการทดลอง อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ สำหรับค่าดัชนีความชุกชุมของลูกน้ำยุงลาย พบว่าหลังการทดลองค่า ดัชนีความชุกชุมของลูกน้ำยุงลายที่บ้านและโรงเรียนมีค่าลดลง จากผลการวิจัยครั้งนี้ สรุปได้ว่ารูปแบบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันและควบคุม โรคไข้เลือดออก มีผลทำให้นักเรียนและผู้ปกครองมีความรู้ เจตคติ และการปฏิบัติในการป้องกัน และควบคุมโรคไข้เลือดออกดีขึ้น และค่าดัชนีความชุกชุมของลูกน้ำยุงลายที่บ้านและที่โรงเรียน ลดลง ดังนั้นจึงควรนำรูปแบบโรงเรียนส่งเสริมสุขภาพเพื่อป้องกันและควบคุมโรคไข้เลือดออก ไปใช้ในโรงเรียนที่อยู่ในพื้นที่ที่มีปัญหาเกี่ยวกับโรคไข้เลือดออก หรือนำไปประยุกต์ใช้ใน โรงเรียนเพื่อส่งเสริมพฤติกรรมสุขภาพด้านอื่นๆ ของนักเรียนและประชาชน โดยการใช้โรงเรียน เป็นศูนย์กลาง