โรคหลอดเลือดหัวใจตีบตันเป็นปัญหาใหญ่ของสาธารณสุขทั่วโลก การผ่าตัดทำทางเบี่ยง หลอดเลือดหัวใจเป็นการรักษาแก้ไขภาวะผิดปกติที่ช่วยให้มีชีวิตยืนยาวขึ้นแต่ไม่ทำให้หาย ขาดจากโรค ผู้ป่วยจำเป็นต้องดูแลตนเอง ป้องกันการเกิดภาวะแทรกซ้อนต่างๆ เพื่อให้ สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้อย่างมีความสุข การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาความ สามารถในการปรับตัวของผู้ป่วยและเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่างๆ ได้แก่ อายุ สถานภาพสมรส ระดับการศึกษา ระยะเวลาภายหลังการผ่าตัด ระดับสมรรถภาพของ หัวใจภายหลังการผ่าตัด สัมพันธภาพในครอบครัว ความรู้เกี่ยวกับการตอบสนองต่อการ เจ็บป่วยภายหลังการผ่าตัด ความคิดเห็นต่อการผ่าตัดกับการปรับตัวของผู้ป่วยภายหลัง การผ่าตัดโดยอาศัยกรอบทฤษฎีการปรับตัวของรอยเป็นพื้นฐาน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วย ที่ได้รับการผ่าตัดมาแล้วนาน 2 เดือน ถึง 1 ปี ทั้งเพศชายและเพศหญิงที่มาติดตามการ รักษาที่คลินิคศัลยกรรมหัวใจและทรวงอก แผนกผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์ และศิริราช จำนวน 150 ราย เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วยแบบสัมภาษณ์ ข้อมูล ส่วนตัว สัมพันธภาพในครอบครัว ความรู้เกี่ยวกับการตอบสนองต่อการเจ็บป่วยภายหลัง การผ่าตัด ความคิดเห็นต่อการผ่าตัดและการปรับตัว วิเคราะห์ข้อมูลโดยหาสัมประสิทธิ์ สหสัมพันธ์ของเพียร์สัน สัมประสิทธิ์สหสัมพันธ์พหุคูณแบบขั้นตอน ผลการศึกษาพบว่า ผู้ป่วยเกือบทั้งหมดมีการปรับตัวในแต่ละด้านและโดยรวมอยู่ในระดับดี ปัจจัยที่มีความ สัมพันธ์กับการปรับตัวภายหลังการผ่าตัดอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.05 ปัจจัย ที่มีความสัมพันธ์ทางบวก ได้แก่ ระดับการศึกษา รายได้ของครอบครัว ระยะเวลาภายหลัง การผ่าตัด สัมพันธภาพในครอบครัว ความรู้เกี่ยวกับการตอบสนองต่อการเจ็บป่วยภายหลัง การผ่าตัด ความคิดเห็นต่อการผ่าตัด ปัจจัยที่มีความสัมพันธ์ทางลบ ได้แก่ อายุ ส่วน สัมพันธภาพในครอบครัว ความคิดเห็นต่อการผ่าตัด ระยะเวลาภายหลังการผ่าตัด ความรู้ เกี่ยวกับการตอบสนองต่อการเจ็บป่วยภายหลังการผ่าตัด ระดับสมรรถภาพของหัวใจภายหลัง การผ่าตัดสามารถร่วมกันอธิบายความแปรปรวนในการปรับตัวภายหลังการผ่าตัดได้ร้อยละ 48.5 ผลการวิจัยมีข้อเสนอแนะว่าพยาบาลควรเพิ่มความสนใจในกลุ่มผู้ป่วยที่มีสัมพันธภาพใน ครอบครัวไม่ดี มีความคิดเห็นต่อการผ่าตัดไม่ดี มีระยะเวลาภายหลังการผ่าตัดน้อย มีความรู้ เกี่ยวกับการตอบสนองต่อการเจ็บป่วยภายหลังการผ่าตัดต่ำ และมีระดับสมรรถภาพของหัวใจ อยู่ในระดับต่ำ ซึ่งจำเป็นต้องมีวิธีการในการจัดกลุ่ม และให้ข้อมูลข่าวสารที่เหมาะสม เพื่อ ส่งเสริมการปรับตัวของผู้ป่วย