การศึกษาเป็นปัจจัยสำคัญในพัฒนาคุณภาพมนุษย์ อันจะก่อให้เกิดการพัฒนาทั้ง ทางเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของชาติ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษา สภาพการศึกษาต่อ และปัจจัยระดับบุคคล ปัจจัยระดับครอบครัว และปัจจัยระดับชุมชนที่ เกี่ยวข้องกับการศึกษาต่อ ทั้งในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย และอุดมศึกษาของเยาวชนไทย ในชนบท โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิจาก 2 แหล่ง คือ ข้อมูลจากโครงการสำรวจความคิดเห็น และความต้องการของเยาวชนไทยต่อเป้าหมายของการพัฒนาเด็กและเยาวชน ปี พ.ศ. 2541 ซึ่งดำเนินการโดยสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล และข้อมูลพื้นฐานระดับ หมู่บ้าน (กชช. 2 ค) ปี พ.ศ. 2542 ของกระทรวงมหาดไทย ตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา คือ เยาวชนไทยในชนบท อายุ 15-24 ปี จำนวน 1,240 ราย จาก 100 หมู่บ้าน ใน 78 ตำบล 5 จังหวัด ทุกภาคทั่วประเทศ สถิติที่ใช้ในการวิเคราะห์คือ ค่าร้อยละ และการวิเคราะห์ ถดถอยโลจิสติก ผลการศึกษาที่สำคัญมีดังนี้ (1) ด้านสภาพการศึกษาต่อของเยาวชนในชนบทใน 2 ระดับ พบว่า ในระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย ร้อยละ 68 มีโอกาสในการศึกษาต่อโดยในกลุ่มอายุ 15-17 ปี 18-21 ปี และ 22-24 ปี ไม่มีโอกาสศึกษาต่อ ร้อยละ 19, 33 และ 61 ตามลำดับ ส่วนระดับอุดมศึกษาร้อยละ 42 ได้รับโอกาสในการศึกษาต่อ โดยในกลุ่มอายุ 18-21 ปี และ 22-24 ปี ไม่มีโอกาสศึกษาต่อร้อยละ 50 และ 75 ตามลำดับ (2) ผลการวิเคราะห์ถดถอย โลจิสติก ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาต่อใน 2 ระดับ พบว่า ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการ ศึกษาต่อระดับมัธยมศึกษาตอนปลายของเยาวชนไทยในชนบท ด้านปัจจัยระดับบุคคล ประกอบด้วย ความคาดหวังด้านการศึกษาของเยาวชน, ความคาดหวังด้านอาชีพ, การตระหนักในคุณค่าของ เวลาและชีวิต และลำดับที่เกิด ปัจจัยระดับครอบครัว ประกอบด้วย ขนาดครอบครัว และปัญหา เกี่ยวกับการเรียน ปัจจัยระดับชุมชน ไม่มีความเกี่ยวข้องกับการศึกษาต่อระดับมัธยมศึกษา ตอนปลายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการศึกษาต่อระดับอุดมศึกษา ด้านปัจจัยระดับบุคคล ประกอบด้วย ความคาดหวังด้านการศึกษา, ความคาดหวังด้านอาชีพของ เยาวชน, และการตระหนักในคุณค่าของเวลาและชีวิต ปัจจัยระดับครอบครัว ประกอบด้วย การมีส่วนรับผิดชอบต่อครอบครัวและปัญหาเกี่ยวกับการเรียน ส่วนปัจจัยระดับชุมชน ไม่มีความเกี่ยวข้องกับการศึกษาต่อระดับมัธยมศึกษาตอนปลายอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ