การวิจัยครั้งนี้ เป็นการวิจัยเชิงสำรวจแบบภาคตัดขวาง มีวัตถุประสงค์เพื่อ ศึกษา ปัจจัยที่มีผลต่อการมีบุตรของคู่สมรสชาวเขาเผ่าม้ง ที่ภรรยาอายุต่ำกว่า 20 ปี อำเภอพบพระ จังหวัดตาก คัดเลือกกลุ่มตัวอย่างแบบเจาะจง จากคู่สมรสชาวเขาเผ่าม้ง ที่ภรรยาอายุต่ำกว่า 20 ปี อำเภอพบพระ จำนวน 320 คู่ เก็บรวบรวมข้อมูลเชิงปริมาณ โดยแบบสัมภาษณ์ และข้อมูลเชิงคุณภาพ โดยการสัมภาษณ์เจาะลึก นำข้อมูลมาวิเคราะห์ ด้วยค่าสถิติ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ทดสอบความสัมพันธ์ ระหว่าง ตัวแปรปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ ปัจจัยเสริม ด้วยสถิติไคว์สแควร์ (Chi-square) และใช้ การวิเคราะห์จำแนกประเภท (Discriminant Analysis) ด้วยวิธีวิเคราะห์แบบขั้นตอน เพื่อคัดเลือกปัจจัยที่สามารถอธิบายความแตกต่างระหว่างกลุ่มของกลุ่มสามี กลุ่มภรรยา และกลุ่มคู่สมรส ผลการวิจัยพบว่า คู่สมรสชาวเขาเผ่าม้งที่ภรรยาอายุต่ำกว่า 20 ปี มีบุตรที่มี ชีวิต ร้อยละ 65.6 และจากการวิเคราะห์หาความสัมพันธ์ระหว่างตัวแปรปัจจัยนำ ปัจจัยเอื้อ และปัจจัยเสริม กับการมีและไม่มีบุตร ในกลุ่มสามี กลุ่มภรรยา และกลุ่ม คู่สมรส พบว่า ทัศนคติต่อการคุมกำเนิดของกลุ่มสามี และการได้รับการสนับสนุนให้มี บุตรจากบิดามารดา มีความสัมพันธ์กับการมีบุตร อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p<.001) และจากผลการวิเคราะห์จำแนกประเภทแบบขั้นตอน พบว่าปัจจัยที่สามารถอธิบายความ แตกต่างระหว่างกลุ่มได้ มี 1 ตัวแปรได้แก่ ตัวแปรการได้รับการสนับสนุนให้มีบุตร จากบิดามารดา เป็นปัจจัยที่สามารถทำนายพฤติกรรมการมีและไม่มีบุตรของกลุ่มสามี กลุ่มภรรยา และกลุ่มคู่สมรส ได้ร้อยละ 67.81 ร้อยละ 68.75 และร้อยละ 68.75 ตามลำดับ โดยกลุ่มสามี กลุ่มภรรยา และกลุ่มคู่สมรส ที่ได้รับการสนับสนุนให้มีบุตร จากบิดามารดาสูง เป็นกลุ่มที่มีแนวโน้มจะมีบุตร ข้อเสนอแนะที่ได้จากการวิจัย ในการดำเนินกิจกรรมเกี่ยวกับการวางแผนครอบครัว ในกลุ่มคู่สมรสชาวเขาเผ่าม้ง ที่ภรรยาอายุต่ำกว่า 20 ปี ควรพิจารณากลุ่มบิดามารดา ของสามี และสามีเข้ามามีส่วนร่วมด้วย