วิทยานิพนธ์ (วศ.ม.)--จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย, 2545

ในงานป้องกันการรุกล้ำของน้ำเค็มในแม่น้ำ มักใช้โครงสร้างปิดกั้นลำน้ำเพื่อป้องกันไม่ให้ความเค็มขึ้นไปทางด้านเหนือน้ำ แต่ผลจากการสร้างโครงสร้างที่ได้อิทธิพลของน้ำขึ้นน้ำลง อาจเกิดผลกระทบต่อลำน้ำด้านท้ายน้ำ โดยเฉพาะบริเวณท้ายโครงสร้างปิดกั้นลำน้ำ สำหรับการศึกษาวิทยานิพนธ์นี้มุ่งศึกษาผลของการปิดกั้นลำน้ำภายใต้อิทธิพลของน้ำขึ้นน้ำลง โดยศึกษาจากการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำในแบบจำลองชลศาสตร์ ณ ห้องปฏิบัติการแบบจำลองชลศาสตร์ และชายฝั่งทะเล ภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อกำหนดให้อัตราการไหล ค่าสัมประสิทธิ์ความขรุขระ และระยะการปิดเปิดบานประตูระบายน้ำ เป็นตัวแปรชลศาสตร์การไหล ส่วนคาบคลื่นและความสูงคลื่นเป็นตัวแปรสภาพคลื่น แบบจำลองชลศาสตร์ในการวิจัยประกอบด้วย แบบจำลองแม่น้ำ แบบจำลองทะเลหรือแอ่งคลื่น เครื่องกำเนิดคลื่นน้ำขึ้นน้ำลง ชุดควบคุมอัตราการไหลเครื่องมือวัดความสูงคลื่น และเครื่องคอมพิวเตอร์ที่ติดตั้งแผงวงจรแปลงสัญญาณแอนาล็อกเป็นดิจิทัลในการวัดข้อมูลคลื่น โดยแบบจำลองแม่น้ำ สร้างขึ้นด้วยพลาสติดขนาด 0.30 ม x 19.5 ม x 0.20 ม กำหนดอัตราการไหลอยู่ในช่วง 0.30-1.20 ลิตรต่อวินาทีสัมประสิทธิ์ความขรุขระอยู่ในช่วง 0.0132-0.0211 และมีการเปิดปิดประตูระบายน้ำ 0-100% โดยผันแปรค่าความสูงคลื่นในช่วง 0.5-2.0 ซม. และคาบคลื่นในช่วง 70-600 วินาที ผลการวิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงระดับน้ำ เนื่องจากการปิดกั้นลำน้ำภายใต้อิทธิพลของน้ำขึ้นน้ำลง จากการทดลอง 270 กรณีการศึกษา สรุปได้ว่า อัตราส่วนคลื่นขยายตัว ณ ตำแหน่งปิดกั้นลำน้ำเทียบกับปากแม่น้ำ ขึ้นอยู่กับระยะการปิดกั้นลำน้ำเทียบกับความยาวคลื่นเป็นสำคัญ และสามารถอธิบายอัตราส่วนคลื่นขยายตัว ได้ด้วยรูปสมการ Hr=1+ae -b(L/Lc) ซึ่งในการศึกษาพยายามศึกษาว่า ค่าพารามิเตอร์ a และ b มีความสัมพันธ์กับตัวแปรชลศาสตร์การไหล (ค่าฟรุดนัมเบอร์ ระยะการเปิดปิดบานประตูระบายน้ำ สัมประสิทธิ์ความขรุขระ) อย่างไร ซึ่งพบว่ามีความสัมพันธ์น้อย เนื่องจากการทดลองมีผลไม่คงเส้นคงวา เมื่อศึกษาเฉพาะผลของการเปิดปิดบานประตูระบายน้ำกับการเปลี่ยนแปลงระดับน้ำพบว่า ระยะการปิดบานที่มากขึ้นจะมีผลต่ออัตราส่วนคลื่นขยายตัวมากขึ้น และหากปิดกั้นลำน้ำทั้งหมด ความสูงคลื่นน้ำขึ้นน้ำลงที่ท้ายน้ำของประตูเพิ่มขึ้นสูงสุด ผลการศึกษามีข้อสรุปเพื่อนำไปพิจารณาเป็นแนวทางโครงการปิดกั้นลำน้ำกับเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำได้