วัตถุประสงค์ของการวิจัยนี้เพื่อศึกษาผลกระทบของการเพาะปลูกด้วยการชลประทานต่อ คุณภาพน้ำแม่น้ำแม่กลอง โดยทำการเก็บตัวอย่างน้ำและวิเคราะห์คุณภาพน้ำจากคลองส่งน้ำชล ประทานและคลองระบายน้ำชลประทาน ทุก ๆ 15 วัน ระหว่างเดือนมีนาคม 2541 - กุมภาพันธ์ 2542 โดยเลือกคลองส่งน้ำ 2R และคลองระบายน้ำ D2R MK เป็นตัวแทนเพื่อเก็บตัวอย่างน้ำอย่างละ 2 จุด ในพื้นที่โครงการส่งน้ำและบำรุงรักษาท่ามะกา จังหวัดกาญจนบุรี จากการวิเคราะห์คุณภาพน้ำในคลองส่งน้ำชลประทาน พบว่าคุณภาพโดยรวมอยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน แหล่งน้ำธรรมชาติ แต่คุณภาพน้ำในคลองระบายน้ำจะด้อยกว่า โดยดัชนีบางตัวสำหรับบางช่วงเวลา อาจมีค่ามากกว่าค่ามาตรฐาน ดังนี้ คุณภาพน้ำในคลองระบายน้ำชลประทานมีค่าการนำไฟฟ้าสูง ในช่วงที่มีฝนตกชุก มีพิสัย 187.5-312.5 (+,m)s/cm อุณหภูมิของน้ำเปลี่ยนแปลงตามอุณหภูมิ ของอากาศหรือฤดูกาลมากกว่าปัจจัยอื่น ๆ มีพิสัย 29.0-32.1 degree C ค่า pH ของน้ำหลังจาก นำน้ำไปใช้ทำการเกษตรแล้วมีความเป็นกรดเพิ่มขึ้น มีพิสัย 7.03-7.20 ความขุ่นจะมีค่าสูงใน ช่วงฤดูฝน มีพิสัย 20.5-90.5 JTU ค่า NO(-)(,3), PO(3-)(,4) และ NH(+)(,4) เกือบ ทั้งหมดมาจากการใช้ปุ๋ยในการทำการเกษตรกรรม โดยค่า NO(-)(,3) อยู่ในพิสัย 0.75-4.40 มก./ล. ค่า PO(3-)(,4) อยู่ในพิสัย 0.09-0.40 มก./. และค่า NH(+)(,4) อยู่ในพิสัย 0.03-0.36 มก./ล. ปริมาณของแข็ง หรือ ค่า TS มีพิสัย 168.2-283.0 มก./ล. ค่า TDS มีพิสัย 66.8-86.9 มก./ล. ค่า BOD อยู่ในพิสัย 0.9-2.3 มก./ล. กล่าวคือในหลายช่วงของการเก็บตัวอย่าง มีค่ามากกว่าค่ามาตรฐาน คือไม่มากกว่า 2.0 มก./ล. เมื่อทำการวิเคราะห์หาค่าความสัมพันธ์ จากทั้งคลองส่งน้ำและคลองระบายน้ำชลประทาน พบว่ามีความสัมพันธ์ระหว่างดัชนีต่าง ๆ ได้แก่ ค่า NO(-)(,3), PO(3-)(,4), NH(+)(,4) และ Cl(-) ซึ่งทั้งหมดมาจากปุ๋ยที่เกษตรกรใช้ เหลือตกค้าง สำหรับ TS และ TDS มีความสัมพันธ์กันอย่างมากกับปริมาณฝนและดัชนีคุณภาพน้ำ อื่น ๆ กล่าวโดยสรุปคือ คุณภาพน้ำในคลองส่งน้ำและคลองระบายน้ำชลประทานส่วนใหญ่ อยู่ในเกณฑ์ มาตรฐานคุณภาพในแหล่งน้ำในแหล่งน้ำธรรมชาติ มีเฉพาะค่าความขุ่น และค่าความต้องการออกซิเจน ทางชีวภาพ ของน้ำจากคลองระบายน้ำสำหรับบางช่วงเวลาเท่านั้นที่ต่ำกว่ามาตรฐาน ทั้งนี้การ ใช้ปุ๋ยและปริมาณฝนมีผลทำให้คุณภาพของน้ำที่ระบายออกจากโครงการชลประทานมีคุณภาพต่ำลง และอาจมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงคุณภาพน้ำแม่น้ำแม่กลอง อย่างไรก็ดีผลกระทบดังกล่าวจะลดลงอย่าง มากหากพิจารณาร่วมกับปริมาณน้ำจากคลองชลประทานซึ่งมีค่าน้อยเมื่อเปรียบเทียบกับอัตราการ ไหลของแม่น้ำแม่กลอง