การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาปัจจัยที่พฤติกรรมการป้องกัน ภาวะแทรกซ้อนของผู้ป่วยเบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลิน กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วย เบาหวานชนิดไม่พึ่งอินซูลินในจังหวัดชลบุรีที่มีอายุระหว่าง 35-55 ปี จำนวน 274 คน ซึ่งสุ่มแบบหลายขั้นตอน เก็บรวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์ วิเคราะห์ ข้อมูลโดยใช้โปรแกรมสำเร็จรูปสถิติทางสังคมศาสตร์ (SPSS for win version 6.0) สถิติที่ใช้คือ ค่าความถี่ ร้อยละ ค่าเฉลี่ย ส่วนเบี่ยงเบนมาตรฐาน ความ สัมพันธ์แบบง่ายหลายทาง และวิเคราะห์ถดถอยพหุแบบขั้นตอน ~bผลวิจัยพบว่า~b ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์เชิงเส้นตรงกับพฤติกรรมการ ป้องกันภาวะแทรกซ้อนได้แก่ แรงจูงใจในการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (M) การรับรู้ ประโยชน์และอุปสรรคของพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (PB) และรายได้ (INC) สามารถทำนายพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (B) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสามารถทำนายได้ร้อยละ 81 (R(2)=.81 R=.90) สมการที่ 1 B = 0.54 + 0.75 (M) + 0.13 (PB) - 0.0000029 (INC) ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์เชิงเส้นตรงกับพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน ได้แก่การรับรู้โอกาสเสี่ยงต่อการเกิดภาวะแทรกซ้อน (PS) การรับรู้ประโยชน์และ อุปสรรคของพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (PB) สามารถทำนายพฤติกรรมการ ป้องกันภาวะแทรกซ้อน (B) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสามารถทำนายได้ร้อยละ 85 (R2 = .85, R = .92) สมการที่ 2 B = 0.58 + 0.76 (PS) + 0.09 (PB) ตัวแปรที่มีความสัมพันธ์เชิงเส้นตรงกับพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน ได้แก่การรับรู้ความรุนแรงของภาวะแทรกซ้อน (S) การรับรู้ประโยชน์และอุปสรรค ของพฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (PB) และรายได้ (INC) สามารถทำนาย พฤติกรรมการป้องกันภาวะแทรกซ้อน (B) ได้อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ โดยสามารถ ทำนายได้ร้อยละ 86 (R2 = .86, R = .93) และสมการที่ดีที่สุด สมการที่ 3 B = 0.56 + 0.76 (S) +0.11 (PB) - 0.0000029 (INC)