ridm@nrct.go.th   ระบบคลังข้อมูลงานวิจัยไทย   รายการโปรดที่คุณเลือกไว้

การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์

หน่วยงาน ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย

รายละเอียด

ชื่อเรื่อง : การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์
นักวิจัย : วาทิต พุ่มอยู่
คำค้น : RICE TERM , ETHNOSEMANTICS
หน่วยงาน : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย
ผู้ร่วมงาน : -
ปีพิมพ์ : 2548
อ้างอิง : http://www.thaithesis.org/detail.php?id=1082548000557
ที่มา : -
ความเชี่ยวชาญ : -
ความสัมพันธ์ : -
ขอบเขตของเนื้อหา : -
บทคัดย่อ/คำอธิบาย :

งานวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อวิเคราะห์ความหมายของคำเรียกข้าวในภาษาเวียดนามมาเลย์ พม่า ม้ง และไทย ซึ่งถือเป็นตัวแทนภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ 5 ตระกูล รวมถึงเปรียบเทียบความหมายของคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเหล่านั้น ผู้วิจัยเก็บข้อมูลจากพจนานุกรมของแต่ละภาษา และจากผู้บอกภาษา ภาษาละ 3 คนรวมทั้งหมด 15 คน โดยเลือกผู้บอกภาษาที่พูดภาษานั้นเป็นภาษาแม่ อายุตั้งแต่ 30 ปีขึ้นไปประกอบอาชีพทำนาข้าว หรือเคยประกอบอาชีพนี้ ในการเก็บข้อมูล ผู้วิจัยให้ผู้บอกภาษาดูรูปถ่ายและข้าวของจริง แล้วให้ผู้บอกภาษาบอกคำศัพท์ที่ใช้เรียกข้าว พร้อมความหมายของคำเหล่านั้น การวิเคราะห์ข้อมูลกระทำโดยนำคำเรียกข้าวพร้อมความหมายที่ได้ มาเปรียบเทียบเพื่อหาลักษณะที่แยกความแตกต่างระหว่างคำเรียกข้าวเหล่านั้น โดยใช้วิธีวิเคราะห์องค์ประกอบทางความหมาย เพื่อระบุมิติแห่งความแตกต่างและกำหนดอรรถลักษณ์ที่ใช้แจกแจงความหมายของคำเรียกข้าว เมื่อวิเคราะห์ข้อมูลแล้วพบว่า คำเรียกข้าวในภาษาทั้ง 5 สามารถแบ่งประเภทตามลำดับความสัมพันธ์ทางความหมายออกเป็น คำเรียกข้าวบอกหมวด และคำเรียกข้าวเฉพาะเจาะจงซึ่งโดยรวมแล้วมีจำนวนไม่เท่ากัน ข้อสรุปนี้สอดคล้องกับสมมติฐานที่ตั้งไว้ อย่างไรก็ตามเมื่อแยกประเภทคำเรียกข้าวพบว่า ภาษาส่วนใหญ่คือภาษามาเลย์ ภาษาพม่า และภาษาม้ง มีคำเรียกข้าวบอกหมวดจำนวน 3 คำเท่ากัน ได้แก่ คำเรียกข้าวที่หมายถึงพืช (/pa:di:/,/z(+,.)ba:(+,.)/, /mble(+,.)) คำเรียกข้าวที่หมายถึงอาหาร (/na:si:/, /th(+,.)mi(+,.)/,/m(+,.)(+,.)/) และคำเรียกข้าวที่ไม่ใช่พืช ไม่ใช่อาหาร แต่หมายถึงผลผลิตของพืชหรือวัตถุดิบของอาหาร (/b(+,.)ras/, /sha(+,.)/, /ntsa(+,.)/) ส่วนภาษาเวียดนามมีคำเรียกข้าวบอกหมวด 5 คำ ได้แก่ คำเรียกข้าวที่หมายถึงพืช (/lu(+,.)(+,.)/) คำเรียกข้าวที่หมายถึงอาหาร (/k(+,.):m(+,.)/) คำเรียกข้าวที่ไม่ใช่พืชไม่ใช่อาหาร (/gau(+,.(+,.)/) คำเรียกข้าวที่หมายถึงข้าวต้มสุก (/ca:u(+,.)/) และคำเรียกข้าวที่หมายถึงข้าวเหนียวนึ่งสุก (/so:i(+,.)/)ในขณะที่ภาษาไทยมีคำเรียกข้าวบอกหมวดเพียง 1 คำได้แก่คำว่า "ข้าว" ซึ่งหมายถึงข้าวในทุกลักษณะ เมื่อวิเคราะห์องค์ประกอบทางความหมายของคำเรียกข้าวของทั้งห้าภาษาแล้ว พบว่าภาษาทั้งห้ามีการแยกความแตกต่างทางความหมายของคำเรียกข้าวโดยมิติแห่งความแตกต่างที่สำคัญซึ่งเป็นลักษณะร่วมของภาษาทั้ง 5 ภาษา คือมิติเรื่องความเป็นพืช และมิติเรื่องความเป็นอาหารอันสอดคล้องกับสมมติฐานที่กล่าวว่ามีมิติแห่งความแตกต่างในเรื่องการขยายพันธุ์และในเรื่องการปรุงสุก ทางด้านระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาทั้งห้า พบว่ามีเพียงผู้พูดภาษาไทยเท่านั้นที่มองเห็นข้าวที่มีรูปร่างลักษณะแตกต่างกันเป็นสิ่งเดียวกันโดยสะท้อนจากการที่มีคำเรียกข้าวบอกหมวดเพียงคำเดียว และคำเรียกข้าวบอกหมวดเพียงคำเดียวในภาษาไทยยังสามารถใช้เป็นคำในระดับรูปชีวิตของคำเรียกข้าวทั้งหมดได้ด้วย ส่วนภาษาอื่นๆ พบว่าผู้พูดภาษาเหล่านั้นมองข้าวที่มีรูปร่างลักษณะแตกต่างกันเป็นสิ่งของคนละสิ่งกันโดยสะท้อนจากการที่มีคำเรียกข้าวบอกหมวดมากกว่าหนึ่งคำ และเมื่อต้องการกล่าวถึงรูปชีวิตของคำเรียกข้าวทั้งหมดจะต้องนำคำอื่นที่ไม่ใช้คำเรียกข้าวมาใช้

บรรณานุกรม :
วาทิต พุ่มอยู่ . (2548). การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์.
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
วาทิต พุ่มอยู่ . 2548. "การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์".
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย.
วาทิต พุ่มอยู่ . "การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์."
    กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย, 2548. Print.
วาทิต พุ่มอยู่ . การศึกษาคำเรียกข้าวและระบบมโนทัศน์เรื่องข้าวในภาษาเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ตามแนวอรรถศาสตร์ชาติพันธุ์. กรุงเทพมหานคร : ฐานข้อมูลวิทยานิพนธ์ไทย; 2548.