การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อเปรียบเทียบคะแนนสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนวิชาสุนทรียภาพของชีวิตในส่วนเนื้อหาทัศนศิลป์ และทัศนคติที่มีต่อคุณค่างานทัศนศิลป์ของนักศึกษาชั้นปีที่ 1 สถาบันราชภัฏเชียงใหม่ ที่ได้รับการสอนโดยใช้ผังมโนทัศน์ในภาคการศึกษาที่ 2 ปีการศึกษา 2547 กลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการวิจัยครั้งนี้ ได้แก่นักศึกษาที่ลงทะเบียนเรียนวิชาสุนทรียภาพของชีวิต จำนวน 66 คน โดยการคัดเลือกชั้นเรียนแบบเจาะจง เครื่องมือที่ผู้วิจัยสร้างขึ้นใช้ในการวิจัยคือ 1) แผนการสอนวิชาสุนทรียภาพของชีวิตในส่วนเนื้อหาทัศนศิลป์โดยใช้ผังมโนทัศน์จำนวน 6 ครั้ง 2) แบบทดสอบสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนวิชาสุนทรียภาพของชีวิตในส่วนเนื้อหาทัศนศิลป์ 3) แบบสอบถามทัศนคติของนักศึกษาที่มีต่อคุณค่างานทัศนศิลป์ทำการเก็บข้อมูลโดยทดสอบสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนวิชาสุนทรียภาพของชีวิตในส่วนเนื้อหาทัศนศิลป์และวัดทัศนคติของนักศึกษาที่มีต่อคุณค่างานทัศนศิลป์ ก่อนและหลังการสอนเนื้อหาทัศนศิลป์ด้วยการใช้ผังมโนทัศน์เป็นเวลา 6 ครั้ง วิเคราะห์ข้อมูลโดยเปรียบเทียบผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนก่อนและหลังการเรียน โดยใช้สถิติทดสอบผลต่างระหว่างค่าเฉลี่ยประชากรแบบจับคู่ (Paired Sample t-test) และวิเคราะห์ข้อมูลเปรียบเทียบทัศนคติที่นักศึกษามีต่อคุณค่างานทัศนศิลป์ก่อนและหลังการเรียน โดยใช้สถิติทดสอบค่าเฉลี่ยของกลุ่มตัวอย่างสองกลุ่มที่เป็นอิสระ (Independent Sample T test) ผลการวิจัยพบว่า 1. ผลสอบคะแนนสัมฤทธิ์ผลทางการเรียนเฉลี่ยหลังการเรียนด้วยผังมโนทัศน์ มีค่ามากกว่าก่อนเรียนอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติที่ระดับ 0.01 2. คะแนนเฉลี่ยทัศนคติของนักศึกษาที่มีต่องานทัศนศิลป์ ก่อนและหลังการเรียนไม่แตกต่างกันอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ ที่ระดับ 0.05 โดยคะแนนเฉลี่ยทัศนคติรวมมีค่าอยู่ในระดับปานกลางค่อนข้างมาก ซึ่งหลังการเรียนมีค่าเฉลี่ยเพิ่มขึ้นเล็กน้อย เมื่อพิจารณาในด้านต่าง ๆ พบว่า คุณค่าด้านอารมณ์ มีค่าคะแนนเฉลี่ยทั้งก่อนและหลังการเรียนมากที่สุดและคุณค่าด้านความงามมีค่าคะแนนเฉลี่ยน้อยที่สุดทั้งก่อนและหลังการเรียน จากผลการวิจัยแสดงว่าผังมโนทัศน์ทำให้การจัดการเรียนการสอนวิชาสุนทรียภาพของชีวิตในส่วนเนื้อหาทัศนศิลป์ได้ผลอย่างมีประสิทธิภาพ เนื่องด้วยผังมโนทัศน์เป็นการแสดงภาพรวมของโครงสร้างขอบเขตเนื้อหาอย่างสมบูรณ์ ทำให้ผู้เรียนสามารถเห็นความสัมพันธ์ระหว่างความรู้ในหัวข้อต่าง ๆ จนเกิดเป็นการเรียนรู้และเข้าใจบทเรียนได้อย่างมีความหมายอันจะส่งผลต่อการพัฒนาไปสู่ความเข้าใจและซาบซึ้งในงานทัศนศิลป์ และศิลปะแขนงอื่นๆ ได้ต่อไป