การวิจัยครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมาของการรำเพลงหน้าพาทย์กลมในการแสดงโขน ในเรื่ององค์ประกอบของการรำ กระบวนท่ารำเพลงหน้าพาทย์กลมอรชุนและกลมนารายณ์ที่ปรากฏในการแสดงโขน เรื่อง รามเกียรติ์ ตามรูปแบบการแสดงของกรมศิลปากรณ โรงละครแห่งชาติ ระหว่างปี พ.ศ. 2477-2544 ผู้วิจัยได้ทำการศึกษาข้อมูลจากเอกสารทางวิชาการที่เกี่ยวข้องสัมภาษณ์ผู้ที่เคยแสดงกระบวนท่ารำเพลงหน้าพาทย์กลมในการแสดงโขนและรับการถ่ายทอดกระบวนท่ารำเพลงหน้าพาทย์กลมในการแสดงโขน จากผู้ทรงคุณวุฒิทางด้านนาฏยศิลป์ไทย 2 ท่าน ได้แก่ อาจารย์อุดม อังศุธร และอาจารย์ธงไชย โพธยารมย์ ผลการวิจัยพบว่า การรำเพลงหน้าพาทย์กลม เป็นศิลปะการแสดงที่มีการสืบทอดโดยปรากฏทั้งในการแสดงโขน และละครตั้งแต่ครั้งกรุงศรีอยุธยา ที่ใช้ในความหมายของการเดินทางไกลอย่างสง่างาม และการตรวจพลยกทัพของเทวดา ตลอดจนเป็นการอวดฝีมือในการแสดงทางนาฏยศิลป์ไทยการสืบทอดการรำเพลงหน้าพาทย์กลมในการแสดงโขน ของกรมศิลปากร แบ่งออกเป็น 4 สาย ได้แก่สายกรมพระพิทักษ์เทเวศร์ สายสมเด็จพระเจ้าหลานเธอ เจ้าฟ้ากรมหลวงเทพหริรักษ์ ที่แตกออกเป็นสายคุณครูลมุล ยมะคุปต์ และสายท่านผู้หญิงแผ้ว สนิทวงศ์เสนี โดยปรากฏว่าทั้ง 4 สายสืบทอดมาจากการแสดงละครใน องค์ประกอบต่างๆ ในการรำเพลงหน้าพาทย์กลมในการแสดงโขนประกอบด้วยบทประกอบการแสดง เครื่องแต่งกาย ดนตรี และผู้แสดงมักเป็นนายโรงของโขน กระบวนท่ารำมีความสอดคล้องสัมพันธ์กับกระบี่-กระบอง การรำเพลงหน้าพาทย์กราวนอกและการรำทางละครใน กระบวนท่ารำไม่ตายตัว ผู้แสดงต้องเลือกกระบวนท่ารำอย่างเหมาะสม โดยคำนึงถึง 1) เวลาในการแสดง 2) โครงสร้างการแสดง ซึ่งมีการเริ่มต้น ท่าเฉพาะตัวละคร และท่าเชิด 3) การไม่เรียงซ้ำท่า หรือซ้ำทิศ 4) หน้าทับ ไม้กลอง 5) การรำครบ 3 ด้าน คือด้านหน้า และด้านข้าง 2 ด้าน 6) การใช้หน้าหนังเพื่อแสดงความองอาจ งานวิจัยนี้ สามารถนำไปใช้เป็นแนวทางสำหรับการศึกษาเพื่อสร้างสรรค์กระบวนการท่ารำเพลงหน้าพาทย์กลมที่ใช้ในการแสดงสำหรับตัวละครอื่นๆ ทั้งในการแสดงโขน และละคร