วิทยานิพนธ์ฉบับนี้มุ่งศึกษาแนวคิดและรูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มในระบบกฏหมายคอมมอนลอว์และซิวิลลอว์ เพื่อวิเคราะห์ว่า ควรนำรูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มในระบบกฏหมายใดมาปรับใช้ในประเทศไทย จากการศึกษาพบว่า การดำเนินคดีแบบกลุ่มในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฏหมายคอมมอนลอว์กำหนดให้การดำเนินคดีแบบกลุ่มเป็นส่วนหนึ่งของกฏหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง เอกชนคนใดคนหนึ่งสามารถดำเนินคดีแบบกลุ่มได้ ภายใต้การกำกับดูแลโดยศาล ทนายความและกฏหมายวิธีพิจารณาความแพ่งที่เกี่ยวข้องกับการดำเนินคดีแบบกลุ่ม ในขณะที่การดำเนินคดีแบบกลุ่มในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายซิวิลลอว์ หน่วยงานของรัฐหรือสมาคมที่จัดตั้งขึ้นตามกฏหมายเป็นผู้ดำเนินคดีแบบกลุ่มเท่านั้น ทั้งนี้ อยู่ภายใต้หลักเกณฑ์และคุณสมบัติการใช้สิทธิดำเนินคดีแทนของสมาคมตามที่กฏหมายกำหนด โดยมิได้แก้ไขกฎหมายวิธีพิจารณาความแพ่ง การวิเคราะห์การนำรูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มมาปรับใช้ในประเทศไทย พบว่า การนำรูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฏหมายซิวิลลอว์มาปรับใช้จะมีข้อจำกัดดังนี้ (1) ข้อจำกัดด้านลักษณะคดีที่อนุญาตให้ดำเนินคดีแบบกลุ่ม (2) ข้อจำกัดด้านการแปลความการใช้สิทธิดำเนินคดีแบบกลุ่ม ซึ่งข้อจำกัดดังกล่าวนี้ รูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฏหมายคอมมอนลอว์สามารถแก้ไขได้ เนื่องจากการดำเนินคดีแบบกลุ่มในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฏหมายคอมมอนลอว์จัดไว้เป็นส่วนหนึ่งของกฏหมายวิธีพิจารณาความแพ่งจึงสามารถนำการดำเนินคดีแบบกลุ่มไปปรับใช้ได้กับทุกคดีแพ่ง และผู้ใช้สิทธิในการดำเนินคดีดังกล่าวต้องเป็นบุคคลที่มีส่วนได้เสียตามกฏหมายที่จะดำเนินคดีแบบกลุ่มได้ จึงทำให้ไม่เกิดปัญหาการแปลความ การใช้สิทธิดำเนินคดีแบบกลุ่มดังเช่นในระบบกฏหมายซิวิลลอว์ อย่างไรก็ดี ในปัจจุบันประเทศไทยได้ยอมรับการจัดให้มีการดำเนินคดีแบบกลุ่มเช่นเดียวกันกับกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ ซึ่งผู้เขียนมีข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการนำรูปแบบการดำเนินคดีแบบกลุ่มในกลุ่มประเทศที่ใช้ระบบกฏหมายคอมมอนลอว์ในสาระสำคัญดังต่อไปนี้มาปรับใช้ (1) กำหนดจำนวนสมาชิกกลุ่มขั้นต่ำที่สามารถได้รับการดำเนินคดีแทนได้ (2) ให้ตรวจสอบทักษะทนายความในการดำเนินคดีแบบกลุ่ม โดยจัดให้ผู้แทนกลุ่มจัดทำแผนการดำเนินคดีแบบกลุ่มล่วงหน้าและวิธีการจัดส่งคำบอกกล่าวที่มีประสิทธิภาพแก่สมาชิกกลุ่ม (3) กำหนดให้มิให้มีการแสดงเจตนาออกจากกลุ่ม ในคดีที่ศาลเห็นว่า คดีดังกล่าวอาจมีความเสี่ยงก่อให้เกิดความเสี่ยงในคำพิพากษาที่แตกต่างกันของจำเลยและของสมาชิกกลุ่ม หรือการปฏิบัติตามคำสั่งของศาลที่ให้กระทำการหรืองดเว้นกระทำการ (4) จัดให้มีชนิดของการดำเนินคดีแบบกลุ่มโดยฝ่ายจำเลย และให้สิทธิจำเลยร้องขอต่อศาลให้โจทก์ดำเนินคดีแบบกลุ่มต่อจำเลยได้ (5) การจัดให้มีกลุ่มย่อย เพื่อรองรับการดำเนินคดีแบบกลุ่มที่ประเด็นสมาชิกกลุ่มไม่เป็นประเด็นอย่างเดียวกันกับกลุ่ม(6) กำหนดให้มีการคิดค่าธรรมเนียมทนายความในผลได้เสียแห่งคดี (Contingent Fees)เฉพาะการดำเนินคดีแบบกลุ่ม โดยให้ศาลเป็นผู้พิจารณาการทำสัญญาลักษณะดังกล่าว และให้รัฐจัดตั้งกองทุนเพื่อช่วยเหลือในเรื่องค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีแบบกลุ่ม รวมถึงให้กำหนดการยกเว้นความรับผิดในเรื่องค่าใช้จ่ายในการดำเนินคดีของสมาชิกกลุ่มให้ชัดเจน