~uที่มา~u: การแพ้ยางเป็นปัญหาด้านการแพทย์ที่พบเพิ่มขึ้นและอาจมีอันตรายถึงแก่ชีวิต โดยเฉพาะอย่างยิ่งในบุคลากรทางการแพทย์ การสะกิดผิวหนังเป็นเกณฑ์มาตรฐานที่นิยมใช้ในการวินิจฉัย โดยพบความไวร้อยละ 80 ถึง 98 แต่วิธีนี้อาจก่อให้เกิดผลข้างเคียงที่อันตรายได้ แพทย์จะต้องเตรียมอุปกรณ์และยาสำหรับช่วยชีวิตส่วนการตรวจเลือดทางห้องปฏิบัติการเป็นวิธีที่ปลอดภัย มีความจำเพาะสูง เหมาะสำหรับผู้ป่วยบางรายที่ไม่สามารถทดสอบด้วยการสะกิดผิวหนัง วิธีการตรวจเลือดจะใช้ RASTหรือ Radioallergosorbent test แต่ต้นทุนการตรวจสูง และเจ้าหน้าที่ห้องปฏิบัติการจำเป็นต้องสัมผัสกับสารกัมมันนภาพรังสี ดังนั้น การทดสอบด้วย EAST หรือ ELISAน่าจะเหมาะสมในการใช้ช่วยวินิจฉัยในประเทศของเรา ~bจุดประสงค์~b: เพื่อประเมินความไวและความจำเพาะในการวินิจฉัยการแพ้ยางเมื่อใช้วิธี ELISA เทียบกับการสะกิดผิวหนัง ~bวิธีการ~b: บุคลากรทางการแพทย์ โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์และเจ้าหน้าที่ฝ่ายเจาะเก็บโลหิตศูนย์ขบริการโลหิตแห่งชาติ สภากาชาดไทย 50 ราย ซึ่งมีประวัติแพ้หรือสงสัยว่าแพ้ถุงมือยางจะได้รับการทดสอบการแพ้ยางโดยสะกิดผิวหนังที่บริเวณท้องแขนโดยใช้โปรตีนจากซีรัมยาง ใช้น้ำเกลือและฮีสตามีนเป็นสารควบคุมผลลบและบวกตามลำดับวัดขนาดปฏิกิริยารอยนูนที่เกิดขึ้นหลังกะกิด 15 นาที เจาะเลือดเพื่อหาอิมมูโนโกลบุลินอีที่จำเพาะต่อยางลาเทกซ์โดยวิธี ELISA ผลการสะกิดผิวหนังให้ผลบวกเมื่อขนาดรอยนูนที่เกิดจากโปรตีนซีรัมยางมีค่ามากกว่าหรือเท่ากับร้อยละ 50 ของเส้นผ่าศูนย์กลางของฮีสตามีนและมากกว่าขนาดรอยนูนจากน้ำเกลืออย่างน้อย 3 มิลลิเมตร ใช้การสะกิดผิวหนังเป็นวิธีมาตรฐานและวิเคราะห์ความสามารถในการวินิจฉัการแพ้ยางของ ELISA ด้วยกราฟ ROC โดยใช้ค่าความเข้มของสีที่เกิดขึ้น ~bผล~b: ผู้ป่วย 20 รายให้ผลว่าแพ้เมื่อทดสอบด้วยการสะกิดผิวหนัง และ29 รายให้ผลว่าแพ้เมื่อทดสอบด้วย ELISA โดยมีค่าจุดตัดที่ OD เท่ากับ 0.0832ค่าความไว ความจำเพาะ ความแม่นยำ PPV และ NPV มีค่าร้อยละ 85, 60, 70, 59, 86ตามลำดับ และพบว่าผู้ป่วยที่มีขนาดรอยนูนจากการสะกิดผิวหนังมากกว่าหรือเท่ากับเส้นผ่าศูนย์กลางที่เกิดจากฮีสตามีน ELISA สามารถวินิจฉัยการแพ้ยางได้ร้อยละ 100เมื่อเทียบกับการสะกิดผิวหนัง เมื่อพิจารณากลุ่มที่มีเฉพาะผื่นลมพิษสัมผัส จะมีความไวและความจำเพาะเพิ่มขึ้นเป็นร้อยละ 91 และ 63 เมื่อพิจารณากลุ่มที่มีประวัติแพ้ยางชัดเจนจะมีความไวและความจำเพาะเป็นร้อยละ 75 และ 91 เมื่อพิจารณากลุ่มที่มีเฉพาะผื่นลมพิษสัมผัสและประวัติแพ้ยางชัดเจน จะมีความไวและความจำเพาะเป็นร้อยละ83 และ 100 ตามลำดับ ~bสรุป~b: จากการศึกษานี้พบว่าโดยรวม ELISA ไม่เหมาะต่อการยืนยันการวินิจฉัยเนื่องจากมีความจำเพาะต่ำ (ร้อยละ 60) แต่มีประโยชน์ในผู้ป่วยที่มีขนาดรอยนูนจากการสะกิดผิวหนังมากกว่าหรือเท่ากับเส้นผ่าศูนย์กลางที่เกิดจากฮีสตามีน (ความไวและความจำเพาะร้อยละ 100) และเหมาะต่อการยืนยันการวินิจฉัยการแพ้ยางในกลุ่มที่มีเฉพาะผื่นลมพิษสัมผัสและประวัติแพ้ยางชัดเจน (ความจำเพาะร้อยละ 100) สาเหตุของผลบวกลวงที่สูงอาจจะมาจากนำผู้ป่วยที่มีอาการแพ้ถุงมือจากสาเหตุอื่นที่ไม่ใช่ชนิด Type Iมาศึกษาและอาจเกิดจากโปรตีนซีรัมยางที่ใช้ในการทดสอบ เนื่องจากมีผลต่อผลของการสะกิดผิวหนังที่ใช้เป็นเกณฑ์มาตรฐานและค่าความเข้มของสีที่เกิดขึ้น เพราะใช้เป็นแอนติเจนในการเคลือบ microtiter plate ของ ELISA ดังนั้นโปรตีนที่ใช้ควรทำให้บริสุทธิ์และเป็นมาตรฐาน เช่น recombinant latex allergen ซึ่งจะเป็นประโยชน์ต่อการวินิจฉัยและการรักษาการแพ้ยางในอนาคต โดยพัฒนาจากการทำ immunoblotting เพื่อหาน้ำหนักโมเลกุลของโปรตีนที่จำเพาะต่ออิมมูโนโกลบุลินอี ในผู้ป่วยคนไทยที่แพ้ยางจากข้อจำกัดของ ELISA ในการศึกษานี้ เราควรพัฒนาและศึกษาวิธีวินิจฉัยการแพ้ยางวิธีอื่น ๆ ด้วยเพื่อที่จะทำให้การวินิจฉัยการแพ้ยางมีความไว ความจำเพาะและความแม่นยำเพิ่มขึ้น